باشگاه خبرنگاران جوان - حجت‌الاسلام والمسلمین کشوری، کارشناس مذهبی در پاسخ به این پرسش که چطور امام سجاد (ع) بعد از آن همه سختی جامعه را از نو ساختند؟ و نقش حضرت در احیای اسلام در آن شرایط چه بود؟ گفت: امام سجاد (ع) جامعه‌ای را تحویل گرفتند که در آن نوه رسول خدا (ص) فارغ از اینکه برای شیعیان یک امام و برای جامعه مسلمین نوه رسول خدا (ص) بود، ولی به وضع فجیع به شهادت می‌رسند. این رفتار نشان می‌دهد که شوک عمیق اجتماعی و اخلاقی برای آن جامعه اسلامی وجود دارد و حکومت اموی با تبلیغات گسترده و تحریف دین و سرکوب شدید مخالفان فضایی ساخته که بسیاری از مردم را دچار گرفتاری کرده است و چنین جامعه‌ای تحویل امام سجاد (ع) شده است؛ به نحوی که امام سجاد (ع) می‌فرمایند در مدینه که محل حکومت پیغمبر (ص) بوده است، بیشتر از ۲۰ خانواده ما را دوست نداشتند. 

حجت‌الاسلام کشوری ادامه داد: اینجا بود که امام سجاد (ع) یکسری اقدامات مشهور انجام دادند؛ مثلاً حضرت کلید دعا را به مردم آموزش دادند و زیرساخت فرهنگی را مجدد بنا کردند. همین دعا نیز سه سطح دارد. اولین سطح اینکه امام سجاد (ع) دعا می‌کنند، دوم اینکه به ما یاد می‌دهند، سوم اینکه به ما می‌گویند برای رسیدن به هدف حرکت هم کنیم. یعنی حضرت می‌خواستند ما به دنبال تحقق دعا هم برویم؛ نه اینکه صرفاً دعا کنیم. 

این کارشناس مذهبی اقدام دیگر امام سجاد (ع) را جهاد تبیین دانست و توضیح داد: نحوه ورود کاروان اسرا به شام و نحوه خروجشان ثمره روشنگری‌های امام سجاد (ع) و حضرت زینب کبری (س) بود. اما نکته‌ای که شاید کمتر به آن اشاره شده این بود که حضرت از سیستم رایج در آن دوران یعنی شهروند درجه یک (آزاد) و دو (بنده) استفاده کردند، تا افرادی که نزد امام سجاد (ع) هستند، به تعبیری در دانشگاهِ توحیدِ عملی و دانشگاهِ اسلامِ نابِ امام سجاد (ع) دو سال حضور داشته باشند و بعد از آن، آنها را آزاد می‌کردند، تا هم خودشان، هم اطرافیانشان و هم نسل بعد از خودشان متفاوت شوند.

وی خاطرنشان کرد: وقتی این خبر در شهر پیچید، شهروندان درجه دو و بندگان آن زمان خواهان بندگی امام سجاد (ع) شدند؛ چراکه می‌دانستند بعد از دو سال آزاد خواهند شد و دیگر لازم نیست بندگی کنند.