جامجهانی در جامجم؛ نگاهی به ویژهبرنامههای «جام ۲۶» و «۲۰۲۶» در شبکههای سه و ورزش
امسال در حالی به استقبال جام جهانی ۲۰۲۶ رفتیم که حضور تیم ملی فوتبال ایران تحتتأثیر تنشهای سیاسی و چالشهای فراوانی در مسیر آمادهسازی قرار گرفت.
باشگاه خبرنگاران جوان - جام جهانی فوتبال، فراتر از یک رویداد ورزشی، رخدادی بینالمللی است که حتی برای مخاطبان غیرفوتبالی هم جذابیتی انکارناپذیر دارد. امسال در حالی به استقبال جام جهانی ۲۰۲۶ رفتیم که حضور تیم ملی فوتبال ایران تحتتأثیر تنشهای سیاسی و چالشهای فراوانی در مسیر آمادهسازی، ازجمله مسائل مربوط به صدور روادید قرار گرفت.
بااینحال، تب این مسابقات میان ایرانیان همچنان داغ است و رسانه ملی با دو ویژهبرنامه «جام ۲۶» در شبکه سه و «۲۰۲۶» در شبکه ورزش، تلاش کرده تا با پوشش حداکثری و نگاهی نو، عملکردی درخور مخاطبان ایرانی ارائه دهد. آنچه معمولاً در پوشش زنده مسابقات ورزشی سیما دیده میشود، تنها خروجی یک ساختار عملیاتی پیچیده است؛ فرایندی شامل خرید امتیاز مسابقات، انتخاب تهیهکنندگان، چینش مجریان و کارشناسان، طراحی دکورهای مفهومی و هماهنگیهای فنی دشوار با بخشهای مخابرات، ماهواره و نودال که همگی با هدف خلق خاطراتی خوش برای ورزشدوستان انجام میشوند.
«۲۰۲۶» با فرمولی متفاوت در شبکه ورزش
پویا خسروی، تهیهکننده باسابقه شبکه ورزش که نامش با برنامههایی همچون «فوتبال ۱۲۰» گره خورده است، با بیان جزئیات ویژهبرنامه جام جهانی ۲۰۲۶ گفت: جام جهانی اتفاقی بینالمللی است که در مدتزمان برگزاری، جمعیت قابلتوجهی را به خود مشغول میکند. همه دوست دارند تیم ملی کشورشان در این مسابقات سهم داشته باشد و البته پیروز میدان هم باشد. شبکه ورزش تلاش کرده است تا با وجود دشواریهای پخش زنده، فضای مطلوبی را برای علاقهمندان به فوتبال فراهم کند تا علاوه بر حمایت از تیم ملی، حس مثبتی به مخاطبان منتقل شود.
ترکیبی از گفتوگو، گزارش و خلاقیت
وی درباره ساختار ویژهبرنامه «۲۰۲۶» توضیح داد: این برنامه ترکیبی از گفتوگو، گزارش و آیتمهای جذاب است. تلاش کردهایم با دعوت از مهمانانی که کمتر در رسانهها حضور داشتهاند و همچنین تنوعبخشی به موضوعات، فضای متفاوتی را ایجاد کنیم.
این تهیهکننده با اشاره به محدودیتهای اعزام گزارشگر به دلیل شرایط خاص، عنوان کرد: با وجود محدودیتها، موفق شدیم گزارشگر شبکه را به شهر مرزی «تیخوانا» در مکزیک اعزام کنیم تا از نزدیک، تمرینات و آمادگی تیم ملی را پوشش دهد.
خسروی با اشاره به تغییرات ساختاری این جام، افزود: این دوره از هر نظر متفاوت است؛ از میزبانی مشترک سه کشور ایالاتمتحده، مکزیک و کانادا گرفته تا افزایش تیمها به ۴۸ تیم که رقابت را سختتر کرده است. همچنین طولانی شدن ۴۰ روزه این مسابقات و مباحثی نظیر «ورزششویی»، ما را با یک جام جهانی متفاوت روبهرو کرده است.
وی از ترکیب مناسب مجریان برنامه سخن گفت و افزود: برای جذب طیفهای مختلف مخاطبان، حمید محمدی و رسول مجیدی را به دلیل دانش و توانمندیشان انتخاب کردیم. همچنین در دعوت از مهمانان، اولویت ما کیفیت محتوا بوده؛ چهرههای محبوبی مانند یحیی گلمحمدی و مهدی رحمتی بدون حاشیه و با انگیزه در برنامه حاضر شدند.
امانتدار پول مردم هستیم
تهیهکننده «۲۰۲۶» در واکنش به هزینههای سنگین دعوت از چهرههای بینالمللی تصریح کرد: ما خود را امانتدار مردم میدانیم. شاید شبکهای مانند اسکای یا فاکسنیوز برای حضور زلاتان ابراهیموویچ، بازیکن سوئدی یا تیری آنری، مربی فرانسوی هزاران دلار هزینه کنند، اما برخلاف برخی شبکههای خارجی، حاضر نیستم برای ۱۰ دقیقه حضور یک بازیکن یا مربی خارجی، هزاران دلار هزینه کنم. دسترسی به این چهرهها اولویت ما نیست؛ چراکه تحمیل هزینه سنگین از جیب مردم را جایز نمیدانیم.
وی یادآور شد: تقریباً از تمام کسانی که حرفی برای گفتن داشته باشند و مایل به حضور در برنامه باشند، دعوت کردیم؛ مهمانان خارجی هم در این میان حضور دارند که با تمایل خود بدون اینکه هزینه سنگینی روی دوش ما بگذارند و با اعتباری که دارند، در برنامه حضور خواهند داشت.
هوش مصنوعی؛ ابزار نوین در تولید برنامه
خسروی با اشاره به اهمیت بهرهمندی از فناوریهای نوین اظهار کرد: برای غلبه بر محدودیت دسترسی به تصاویر آرشیوی چهرههای بینالمللی، از فناوری هوش مصنوعی برای شبیهسازی استفاده میکنیم که بسیار سریعتر و کمهزینهتر از روشهای سنتی پویانمایی و گرافیک است.
تهیهکننده برنامه «گزارش ورزشی» و «فوتبال ۱۲۰» با اشاره به اهمیت ارتباط با گروه اعزامی و گزارشهای ویژه از مسابقات گفت: گروه گزارشگران برنامه به دلیل شرایط بیثبات پیش رو با دشواری و سختی به مکزیک اعزام شدند و یکی از بخشهای قابلاتکا و مهم برنامه همین ارتباطات میدانی و تصویری و گزارش از جام جهانی است که امیدواریم تا پایان حضور ایران در جام جهانی با موفقیت پیش برود.
این تهیهکننده درباره دکور برنامه نیز توضیح داد: با توجه به ظرفیتهای ایجاد شده در سازمان صداوسیما برای ساخت دکورهای بزرگ، طراحی ویژهای با الهام از کاپ جام جهانی انجام شده که تلاش کردیم در نوع خود کمنظیر باشد.
خسروی درباره اهمیت حضور ایران در جام جهانی ۲۰۲۶ و نحوه بازتاب رسانهای آن تصریح کرد: مسیر صعود تیم ملی، مسیری دشوار بود که توانمندی بالای ملیپوشان ما را به اثبات رساند. برای ما در این ویژهبرنامه، صرفِ حضور در جام جهانی اهمیت ندارد؛ هدف اصلی ما ترسیم نگاهی مقتدرانه و سرشار از اعتمادبهنفس به فوتبال ایران، حمایت قاطع از بازیکنان و تلاش برای ارتقای جایگاه شایسته کشورمان در مراحل بالاتر است.
وی با انتقاد از رویکرد برخی رسانهها در قبال تیم ملی افزود: متأسفانه برخی رسانهها به جای پرداختن به ابعاد حماسی این حضور، دست به تخریب تیم ملی میزنند و مسیر سخت رسیدن به جام جهانی را نادیده میگیرند که این نگاه واقعاً تأسفبار است. به همین دلیل، صیانت از جایگاه ملی و میهنی این رویداد، برای ما در اولویت قرار دارد.
تهیهکننده شبکه ورزش در پایان با تأکید بر اینکه نوآوری در تمام ارکان برنامه ازجمله مهمانان، دکور، انتخاب مجریان و گزارشهای میدانی، برگ برنده «۲۰۲۶» خواهد بود، اظهار کرد: در کنار همکاران خوبم در شبکه سه که برای موفقیت و درخشش برنامه آنها نیز آرزوی موفقیت دارم، هدف نهایی ما در رسانه ملی این است که با همافزایی، تولیدات باکیفیتی را به روی آنتن ببریم و درنهایت با ارائه تصویری شایسته از مسابقات و ویژهبرنامهها، حال خوبی را برای مخاطبان فوتبالی در سراسر ایران رقم بزنیم.
پوشش ۱۰۴ مسابقه؛ از اردو تا آنتن
مهدیهاشمی، تهیهکننده ویژهبرنامه «جام ۲۶» شبکه سه سیما که مخاطبان تلویزیون او را با برنامه «فوتبال برتر» میشناسند، از تدارک گسترده رسانه ملی برای پوشش جام جهانی ۲۰۲۶ خبر داد.
هاشمیبا بیان اینکه رسانه ملی در این دوره از جام جهانی برنامهریزی ویژهای در همه بخشها داشته است، گفت: «جام ۲۶» از ۱۸ خرداد با اجرای محمدحسین میثاقی و حافظ کاظمزاده روی آنتن رفته و تا دیدار فینال جام جهانی ادامه خواهد داشت. درمجموع طی ۴۰ شب، پوشش ۱۰۴ مسابقه را بر عهده داریم و ۱۲ دیدار همزمان نیز از شبکه ورزش پخش خواهد شد
برنامهای فراتر از پخش مسابقه
این تهیهکننده با تأکید بر اینکه ساختار برنامه صرفاً به پخش مسابقات محدود نشده است، عنوان کرد: برای هر مسابقه، پوشش قبل، حین و بعد از بازی را در نظر گرفتهایم. در کنار تحلیلهای فنی، میز خبر، بررسی حواشی و اتفاقات روز جام، آیتمهای اختصاصی متعددی نیز تولید شده است.
وی ادامه داد: بخشی از برنامه بهمرور تاریخ جامهای جهانی اختصاص دارد و در آن سراغ روایتها و داستانهای کمتر شنیدهشده رفتهایم. همچنین آیتمهایی درباره مربیان حاضر در جام، سبکهای مربیگری، سوابق آنها و ابعاد فرهنگی و اجتماعی کشورهای حاضر در مسابقات تولید شده است.
هاشمیبا اشاره به اهمیت این رویداد افزود: جام جهانی پربینندهترین رویداد ورزشی جهان است و طبق آمارها بیش از شش میلیارد نفر در سراسر دنیا مخاطب آن هستند. به همین دلیل معتقدم پوشش چنین رویدادی نباید صرفاً به نتایج مسابقات محدود شود.
وی تصریح کرد: در «جام ۲۶» تلاش کردهایم تصویری کامل از جام جهانی ارائه دهیم؛ از فوتبال و مسائل فنی گرفته تا روایتهای تاریخی، فرهنگی، اجتماعی و حتی سیاسی مرتبط با کشورهای حاضر در رقابتها. به نظرم مهمترین ویژگی این برنامه همین نگاه جامع است.
تهیهکننده «جام ۲۶» با اشاره به ویژگی خاص این دوره از جام جهانی برای مخاطب ایرانی گفت: این رقابتها در جایی برگزار میشود که در ماههای اخیر علیه ملت ایران اقدامات خصمانهای داشته و همین مسئله باعث شده نگاه مردم ایران به این دوره از مسابقات متفاوت باشد.
هاشمیبا اشاره به انتخاب دو چهره شناختهشده، محمدحسین میثاقی و حافظ کاظمزاده، توضیح داد: در انتخاب مجریان، گزارشگران و کارشناسان تلاش کردیم از ترکیب جوانی، تجربه، تخصص و شناخت فوتبال روز استفاده کنیم. خوشبختانه تیم «فوتبال برتر» طی سالهای اخیر تجربه پوشش جام جهانی ۲۰۲۲، دو دوره اخیر جام ملتهای اروپا و دو دوره اخیر جام ملتهای آسیا را در کارنامه دارد.
وی یادآور شد: بسیاری از تجربیات موفق آن رویدادها در طراحی و اجرای «جام ۲۶» مورداستفاده قرار گرفته و درواقع آنچه امروز روی آنتن میبینید، حاصل تجربیات چند سال اخیر ما در پوشش رویدادهای بزرگ فوتبال جهان است.
مهمانانی از دل فوتبال ایران و جهان
این تهیهکننده درخصوص مهمانان برنامه گفت: معیار اصلی ما در انتخاب مهمانان، تخصص، اعتبار فنی و تجربه بوده است. تلاش کردهایم از مربیان، سرمربیان و چهرههای معتبر فوتبال ایران دعوت کنیم تا تحلیلهای برنامه بر پایه دانش فنی و تجربه شکل بگیرد.
به گفتههاشمی، محسن مسلمان، مهدی تارتار، سعید اخباری، حمید مطهری، محسن بیاتینیا، محمد نوری، عبدالله ویسی، محمد نصرتی، محمد ربیعی و سیاوش اکبرپور ازجمله مهمانان و کارشناسانی هستند که به برنامه دعوت میشوند.
وی ادامه داد: تلاش کردهایم از مهمانان بینالمللی هم بهره ببریم. در ویژهبرنامه افتتاحیه، علی قلیزاده مهمان برنامه بود؛ بازیکنی که به دلیل مصدومیت جام جهانی را از دست داد و میتوانست یکی از مسافران این رقابتها باشد. همچنین روبرتو دونادونی، سرمربی سابق تیم ملی ایتالیا، بهصورت اسکایپی در برنامه حضور پیدا کرد و حمید مظهری نیز تحلیل فنی مسابقه افتتاحیه را بر عهده داشت.
هوش مصنوعی و فناوری در خدمت روایت
تهیهکننده «جام ۲۶» نقش فناوریهای نوین ازجمله هوش مصنوعی را در تولید این برنامه مؤثر دانست و گفت: یکی از موضوعاتی که از ابتدا موردتوجه ما قرار داشت، استفاده از فناوریهای نوین در تولید محتوا بود. در «جام ۲۶» از ظرفیتهای گرافیکی روز، ابزارهای جدید تولید تلویزیونی و همچنین فناوریهای مبتنی بر هوش مصنوعی در برخی آیتمها استفاده شده است.
وی افزود: هدف ما این بوده که این ابزارها در خدمت روایت برنامه باشند و به جذابیت بصری و کیفیت محتوایی آن کمک کنند. به همین دلیل تلاش کردهایم از فناوری نه بهعنوان یک عنصر تزئینی، بلکه بهعنوان ابزاری برای روایت بهتر داستانهای جام جهانی استفاده کنیم.
ارتباط دائمیبا گروههای اعزامی و گزارشهای میدانی
هاشمی در پایان درباره ارتباط برنامه با گروههای اعزامی و گزارشهای میدانی مستقیم گفت: برای پوشش جام جهانی ۲۰۲۶ در سطح سازمان صداوسیما تدارک گستردهای دیده شده و گروههای مختلفی در کشورهای میزبان مستقر هستند. در حال حاضر علاوه بر حضور خبرنگار و گزارشگر اعزامی در اردوی تیم ملی ایران در مکزیک، گروههای اعزامی رسانه ملی در آمریکا و کانادا نیز حضور دارند و بهصورت مستمر آخرین اخبار، گزارشها و حواشی جام جهانی را پوشش میدهند.
وی ادامه داد: ارتباط میان این گروهها و گروه تولید «جام ۲۶» بهصورت دائمیبرقرار است و بخش مهمی از محتوای برنامه از طریق همین ارتباط مستقیم تأمین میشود. همچنین پیش از آغاز رقابتها نیز گروه تولید برنامه در اردوی تیم ملی حضور پیدا کرد و مجموعهای از گفتوگوها و آیتمهای اختصاصی، از مصاحبههای فنی و جدی گرفته تا آیتمهای چالشی و سرگرمکننده با بازیکنان و اعضای کادر فنی، ضبط شده است.
هاشمی در خصوص هماهنگی شبکههای مختلف سیما برای پوشش حداکثری مسابقات گفت: در کنار برنامه «جام ۲۶» در شبکه سه، شبکه ورزش نیز علاوه بر پوشش دیدارهای همزمان، دو ساعت برنامه تحلیلی روزانه را در جدولپخش دارد و برنامه «ورزش و مردم» از شبکه یک نیز به این رویداد میپردازد. این یعنی تمام ظرفیتهای رسانه ملی برای ارائه بهترین پوشش ممکن بسیج شدهاند.
دکوری با رویکرد «علیه فراموشی»
تهیهکننده ویژهبرنامه «جام ۲۶» با تأکید بر اینکه تمام ظرفیتهای رسانه ملی برای پوشش این رویداد بزرگ بسیج شدهاند، از جزئیات فنی و مفهومی دکور این برنامه سخن گفت و افزود: دکور ما صرفاً یک طراحی تلویزیونیِ مدرن نیست؛ پشت آن یک ایده مشخص وجود دارد: «دکور علیه فراموشی».
وی افزود: این دکور با الهام از «تالار دوازدههزار نفری آزادی» طراحی شده است؛ مجموعهای که در جریان تجاوز اخیر امریکایی-صهیونیستی به کشورمان تخریب شد. ما معتقدیم رسانه تنها مسئول اطلاعرسانی نیست و در قبال حافظه تاریخی جامعه نیز مسئولیت دارد. به همین دلیل تلاش کردیم این مفهوم را در طراحی صحنه بازتاب دهیم.
به گفتههاشمی، در کنار این مفهوم محوری، از المانهای مدرن، گرافیکهای پیشرفته، فناوریهای روز و عناصر بصری مرتبط با جام جهانی بهره گرفته شده تا فضایی جذاب، متفاوت و درعینحال معنادار برای مخاطب خلق شود.
نگاهی نزدیکتر به تیم ملی
هاشمی درباره بازتاب حضور ایران در این رقابتها گفت: بدون شک، تیم ملی ایران مهمترین موضوع برای مخاطبان ماست. ما پیش از آغاز مسابقات در اردوی تیم ملی حضور یافتیم و گفتوگوهای اختصاصی متعددی با بازیکنان و کادر فنی ضبط کردیم؛ از سرمربی تیم ملی تا ملیپوشان که در آیتمهای مختلف و حتی تیزرهای معرفی برنامه حضور دارند. هدف ما این است که مردم تصویر کاملتری از فضای حاکم بر اردوی تیم ملی و حالوهوای ملیپوشان داشته باشند.
این تهیهکننده، ترکیبِ «تجربه، تولید اختصاصی و ظرفیت گسترده رسانه ملی» را برگ برنده این برنامه دانست و تصریح کرد: تیم «فوتبال برتر» با تکیه بر تجربه پوشش جام جهانی ۲۰۲۲، دو دوره یورو و دو دوره جام ملتهای آسیا، سعی کرده است بهترین قالبهای موفق گذشته را با نگاهی نو ارائه دهد.
وی افزود: آنچه امروز روی آنتن میبینید، حاصل تلاش جمعی بخشهای مختلف رسانه ملی، شخص رئیس سازمان و شورای عالی ورزش است. امیدواریم بتوانیم پوششی در شأن ملت ایران از پربینندهترین رویداد ورزشی جهان ارائه دهیم.
منبع: رسانه ملی
