محمد احمدی:
شرایط برای ساخت فیلمهای مستقل و کمهزینه، بسیار دشوار شده است
سازندگان «پلان آخر بازی» از تجربه ساخت این فیلم، دشواریهای تولید آثار مستقل و اهمیت اکران در گروه هنر و تجربه سخن گفتند؛ موضوعی که به اعتقاد تهیهکننده فیلم، به یکی از مهمترین چالشهای سینمای مستقل تبدیل شده است.
باشگاه خبرنگاران جوان؛ دلآرا ودودی - پیمان شاهبد، نویسنده و کارگردان «پلان آخر بازی»، درباره شکلگیری ایده این فیلم گفت: «من همیشه تحت تأثیر فیلمهایی بودم که در یک فضا بتوانند درامی را شکل دهند و مخاطب را درگیر کنند. خودم را به چالش کشیدم و سعی کردم با توجه به زیست و شناخت سینمایی خودم به سراغ ایده فیلم در فیلم بروم.»
او با اشاره به محدودیتهای تولید در سینمای مستقل افزود: «باتوجهبه بودجه محدود ما و فیلمهای مستقل، لوکیشنها باید کمتر از سایر فیلمها باشد. به این نتیجه رسیدم که همان لوکیشن محدود نیز در یک اتوبوس و در حال حرکت باشد که این حرکت هم باعث جذابیت بصری شود و هم درام را در خود شکل دهد.»
چالشهای یک فیلم جادهای در سرمای زمستان
شاهبد درباره دشواریهای تولید فیلم نیز اظهار کرد: «ما دور از شهر و در جایی کاملاً بدوی کار میکردیم و اسکان داشتیم. زمستان و مشکلات این فصل هم به کار اضافه شده بود. در یک فیلم جادهای، حفظ راکورد در برف و باران سختتر است. موتور ماشینها خراب میشد، عوامل به دلیل شرایط جادهای تأخیر داشتند و حتی مدل راکوردی صورت و موی بازیگران تغییر میکرد.»
وی ادامه داد: «خودم تجربه محدودی در فیلم جادهای داشتم اما بسیاری از اعضای گروه این تجربه را نداشتند و واقعاً غافلگیر شدند. چند هفته زمان برد تا گروه به هماهنگی برسد. مثل این بود که سوار کشتی باشی اما هیچ ساحلی در دید نباشد و ندانی میتوانی قصه را جمع کنی یا نه. با این حال، همه اعضای گروه زحمت زیادی کشیدند و کار به سرانجام رسید.»
علاقه به پلانهای بلند و روایت متفاوت
کارگردان «پلان آخر بازی» درباره ویژگیهای فرمی فیلم نیز گفت: «من به پلانهای حرکتی علاقه دارم و دوست داشتم این تجربه را در یک جاده یا اتوبان امتحان کنم. فضای اتوبوس با بخشی از داستان بعدی شکسته میشود و مخاطب متوجه میشود آنچه روی مانیتور گروه فیلمبرداری میبیند، بخشی از یک فیلم دیگر است. این رفتوبرگشت میان دو فضا و همچنین بازی و تمرینهای کاراکترها به شکلگیری تنشها و سوءتفاهمها کمک میکند.»
او درباره ویژگی متمایز فیلم افزود: «ما سعی کردیم به سمت شیوهای روایی مبتنی بر چند پلان بلند برویم؛ پلانهایی که کمتر کات بخورند، بهویژه در بخش پایانی فیلم. در این دقایق، مخاطب نمایشی از احساسات، عواطف و روابط آدمها را میبیند و فکر میکنم همین موضوع فیلم را از بسیاری از آثار رایج متمایز کرده است.»
همکاری با فیلمسازان جوان و عاشقان سینما
محمد احمدی، تهیهکننده «پلان آخر بازی»، نیز درباره دلیل حضور خود در این پروژه گفت: «اصولاً علاقه دارم با کارگردانهای فیلم اولی کار کنم. آقای شاهبد از طریق یکی از دوستان معرفی شدند و پس از گفتوگوهای اولیه و خواندن فیلمنامه، احساس کردم ایده و ساختار خوبی دارد و میتوان روی آن کار کرد.»
او با اشاره به روند تولید فیلم افزود: «معمولاً فیلمهایی که تهیه میکنم با بودجه بسیار پایین ساخته میشوند، چون اغلب آثار فرهنگی و هنری هستند و نمیتوان چندان روی بازگشت سرمایه آنها حساب کرد. به همین دلیل تلاش میکنیم با حداقل هزینه و همراهی افرادی که واقعاً عاشق سینما هستند، پروژه را پیش ببریم. در این فیلم هم همه با دلوجان کار کردند.»
تولید و اکران؛ دو چالش اصلی سینمای مستقل
احمدی با اشاره به شرایط اقتصادی تولید فیلم در ایران گفت: «هر کسی که تصمیم به ساخت فیلم میگیرد، باید به اقتصاد پروژه هم فکر کند. اما درباره این فیلم از ابتدا چندان روی بازگشت سرمایه از مسیر گیشه حساب نکرده بودیم.»
وی ادامه داد: «امروز بسیاری از سینماداران و پخشکنندگان بیش از هر چیز به حضور چهرههای شناختهشده توجه میکنند. در «پلان آخر بازی» بازیگران بسیار خوبی حضور داشتند اما چهرهای که صرفاً به واسطه شهرت خود مخاطب گستردهای را به سالنهای سینما بکشاند، وجود نداشت. به همین دلیل از ابتدا بیشتر به اکران در گروه هنر و تجربه و سپس نمایش در پلتفرمها فکر میکردیم.»
تهیهکننده فیلم همچنین درباره وضعیت سینمای مستقل اظهار کرد: «هزینههای تولید به شکل چشمگیری افزایش یافته است. فیلمی که چند سال قبل با دو یا سه میلیارد تومان ساخته میشد، امروز شاید با کمتر از بیست میلیارد تومان قابل تولید نباشد. از سوی دیگر، فیلمهای مستقل معمولاً امکان دسترسی به مخاطبان گسترده را ندارند؛ بنابراین هم تولید دشوارتر شده و هم بازگشت سرمایه سختتر.»
هنر و تجربه؛ فرصتی برای دیده شدن فیلمهای مستقل
شاهبد با تأکید بر اهمیت نمایش آثار مستقل گفت: «گروه هنر و تجربه این امکان را به فیلمساز مستقل میدهد که خارج از جریان اصلی اکران، فیلم خود را نمایش دهد. باید به سینمای مستقل هم در کنار سینمای عرف و تجاری جان داد و کمک کرد.»
احمدی نیز در اینباره اظهار کرد: «هنر و تجربه ظرفیت مهمی برای دیدهشدن این نوع آثار ایجاد کرده است. فیلمهایی که در اکران عمومی فرصت چندانی برای دیدهشدن پیدا نمیکنند، میتوانند در این فضا مخاطب واقعی خود را پیدا کنند.»
