باشگاه خبرنگاران جوان؛ زهره شعبانی - زالو، این موجود کوچک و کمتر شناخته‌شده، سال‌هاست که در سایه صنایع بزرگ کشاورزی و شیلات قرار گرفته است. اما واقعیت این است که این جانور درمانگر، ظرفیت‌هایی فراتر از تصور دارد؛ از درمان بیماری‌های مزمن تا تولید داروهای ضد انعقاد، از اشتغال‌زایی محلی تا ارزآوری از طریق صادرات هدفمند. با این حال، صنعت زالوپروری در قم هنوز نتوانسته جایگاه واقعی خود را پیدا کند.

زالودرمانی  از طب سنتی تا جراحی‌های پیشرفته

افزایش تقاضا برای زالوی طبی صرفاً به طب سنتی محدود نیست. امروزه زالو در جراحی‌های پلاستیک و ترمیمی، بهبود خون‌رسانی و درمان ترومبوز در شاخه‌های مختلف پزشکی نوین مورد استفاده قرار می‌گیرد. آنزیم‌های موجود در بزاق زالو، در تولید داروهای ضد انعقاد خون کاربرد دارند و این صنعت را به یکی از حوزه‌های استراتژیک تبدیل کرده است.

 تغییر بازار زالو از صید وحشی به پرورش کنترل‌شده

در ایران نیز با گسترش مراکز طب سنتی و ممنوعیت صید زالوی وحشی، بازار به‌تدریج به سمت زالوپروری کنترل‌شده و بهداشتی رفته است. این تغییر، هم فرصت تازه‌ای برای کارآفرینان فراهم کرده و هم لزوم تدوین استانداردهای ملی در زنجیره تولید، نگهداری و مصرف زالو را دوچندان کرده است. اما آیا قم از این فرصت به درستی استفاده کرده است؟

ظرفیت‌ها و چالش‌های زالو پروری در قم

 محمد رضا فلاح عطایی، سرپرست مدیریت شیلات و آبزیان سازمان جهاد کشاورزی قم،  در گفت‌وگو با خبرنگار ما، درباره وضعیت تولید زالوی طبی در استان گفت: گفت.استان قم با وجود پتانسیل‌های بالا، تنها یک واحد تولید زالوی طبی دارد که سالانه ۱۸ هزار نخ تولید می‌کند. تولیدی که تغییری نسبت به سال گذشته نداشته، هیچ تسهیلاتی دریافت نکرده و با نبود بازار مناسب و عدم صادرات مواجه است. رتبه استان در این حوزه نیز مشخص نیست.

 تنها یک واحد فعال زالو پروری در قم با تولید سالانه ۱۸ هزار نخ زالو

فلاح عطایی گفت: در حال حاضر تنها یک واحد فعال تولید و پرورش زالو در استان مشغول به فعالیت است. سال گذشته تولید زالوی طبی در قم به میزان ۱۸ هزار نخ بوده است. همچنین تولید گیاهان آبزی در استان به تعداد ۱۲ هزار و ۵۰۰ رشته رسیده است.

 ظرفیت بالای پرورش زالو در اشتغال‌زایی و ارزآوری

سرپرست مدیریت شیلات و آبزیان سازمان جهاد کشاورزی قم با اشاره به کاربرد گسترده زالوی طبی در پزشکی و طب سنتی، گفت: صنعت پرورش زالو ظرفیت بالایی برای اشتغال‌زایی و ارزآوری دارد و استان قم می‌تواند در این حوزه به یکی از قطب‌های کشور تبدیل شود.

 تولید بدون تغییر و بدون حمایت

او با بیان اینکه تولید استان نسبت به سال گذشته تغییری نداشته است، افزود: متأسفانه هیچ گونه تسهیلات و حمایتی برای فعالان این بخش انجام نشده است.

 رتبه استان قم مشخص نیست

فلاح عطایی با اشاره به تعداد کم تولید و وجود تنها یک واحد تولیدی، تصریح کرد: با توجه به این شرایط، رتبه استان در کشور مشخص نیست.

 نبود بازار و صادرات؛ مهم‌ترین مانع توسعه

او مهم‌ترین چالش پیش روی توسعه تولید زالوی طبی در استان و کشور را نبود بازار مناسب داخلی و عدم صادرات عنوان کرد و گفت: این مشکلات باعث شده است که توسعه این بخش در کشور با رکود مواجه شود و سرمایه‌گذاران تمایلی به ورود به این عرصه نداشته باشند.

ظرفیت مغفول مانده؛ نیازمند برنامه‌ریزی و حمایت

فلاح عطایی خاطرنشان کرد: برای رونق این صنعت، نیاز به برنامه‌ریزی برای ایجاد بازارهای هدف داخلی و خارجی و همچنین ارائه تسهیلات و حمایت‌های لازم از تولیدکنندگان وجود دارد.

 زالوپروری می‌تواند به یک صنعت پایدار تبدیل شود

کارشناسان معتقدند برای توسعه این صنعت، باید مسیر آن از حاشیه به متن سیاست‌گذاری منتقل شود. برنامه‌ریزی برای ایجاد بازارهای هدف داخلی و خارجی، ارائه تسهیلات و حمایت‌های مالی، فرهنگ‌سازی و آگاهی‌بخشی درباره کاربردهای زالو درمانی و ایجاد زنجیره ارزش از تولید تا صادرات، از جمله اقداماتی است که می‌تواند صنعت زالوپروری را در قم به یک فرصت اقتصادی پایدار تبدیل کند.

او در پایان تأکید کرد: صنعت پرورش زالو با توجه به کاربردهای گسترده آن در حوزه سلامت و اشتغال‌زایی بالا، یکی از ظرفیت‌های مغفول مانده در کشور است که باید با برنامه‌ریزی دقیق و حمایت همه جانبه، زمینه توسعه آن فراهم شود.

 زالوی کوچک، رویای بزرگ

شاید زالو، موجودی کوچک و دیرآشنا باشد، اما اگر مسیر توسعه‌اش به درستی هموار شود، می‌تواند ارزش افزوده بالا، اشتغال محلی و صادرات هدفمند ایجاد کند. قم با داشتن ظرفیت‌های بالقوه، می‌تواند در این حوزه به یکی از قطب‌های کشور تبدیل شود؛ اما این مهم بدون عزم جدی و حمایت‌های لازم محقق نخواهد شد.