باشگاه خبرنگاران جوان؛ محبوبه‌کباری - سعید زرندی  مدیرعامل فولاد مبارکه در بیست و سومین همایش تعالی سازمانی با اشاره به اقدامات این مجموعه برای بازگشت سریع به چرخه تولید اظهار داشت: پس از وقوع حوادث اخیر و توقف مقطعی فعالیت برخی خطوط تولید در روزهای آتش‌بس، تیم مهندسی فولاد مبارکه از همان روزهای نخست، فرآیند مستندسازی و ارزیابی خسارات را آغاز کرد.

وی افزود: با تکیه بر دانش عمیق فنی و آمادگی بدنه مهندسی فولاد مبارکه، پروژه بازسازی عظیمی که در برآوردهای اولیه زمان‌بر پیش‌بینی می‌شد، با کار سه شیفته و حداکثری، ظرف ۴۵ روز به سرانجام رسید و خطوط تولید مجدداً به مدار بازگشتند.

زرندی با تأکید بر اینکه دستاوردهای سال‌های اخیر در زمینه بومی‌سازی تجهیزات نقش تعیین‌کننده‌ای در موفقیت این عملیات داشت، تصریح کرد: موضوع بومی‌سازی به شدت در این بحران به کار ما آمد. امروز ثابت شده است که شرکت‌های توانمند ایرانی به سطحی از بلوغ فنی رسیده‌اند که نه تنها نیازهای داخلی را تأمین می‌کنند، بلکه دانش فنی آن‌ها اکنون مورد تقاضای کشورهای منطقه است.

وی ادامه داد: ما پیش از آنکه به فکر ترمیم باشیم، این پرسش راهبردی را مطرح کردیم که آیا توانِ «خودساختن» را داریم؟ این عملیات نشان داد که نه‌تنها این توانمندی وجود دارد، بلکه با انجام بهبودهای مستمر در حین بازسازی، خطوط تولید اکنون از کیفیت بالاتری نسبت به گذشته برخوردارند.

زرندی با اشاره به تغییر رویکرد فولاد مبارکه گفت: از سال ۱۴۰۴ استراتژی این مجموعه از یک واحد تولیدی صرف، به سمت «توسعه‌گر ملی» تغییر جهت داده است؛ بدین معنا که فولاد مبارکه باید به عنوان بازوی حامی دولت در اجرای پروژه‌های استراتژیک عمل کند.

وی عنوان کرد: ایده ما فراتر از بازسازی است؛ ما به دنبال ثبت یک رکورد بین‌المللی در حوزه «بازیابی کسب‌وکار» (Business Recovery) هستیم. آماری که به‌زودی منتشر خواهد شد، نشان می‌دهد که فولاد مبارکه با ثبت این رکورد، به مرزهای جدیدی از بهره‌وری و پایداری در صنعت فولاد دست یافته است.

مدیرعامل فولاد مبارکه گفت: فولاد مبارکه با وجود فشارهای بازار، محدودیت‌های انرژی، آسیب‌های ناشی از جنگ و چالش‌های زنجیره تأمین، راهبرد خود را بر «تاب‌آوری»، «بازیابی سریع» و «تبدیل بحران به فرصت» متمرکز کرده است.

تاب آوری یعنی تبدیل بحران به فرصت

وی با اشاره به اینکه چشم‌انداز تقاضای فولاد در جهان کاهشی است، گفت: نشانه‌های رکود در این بازار دیده می‌شود؛ از سوی دیگر، مازاد ظرفیت جهانی فولاد به حدود ۷۴۵ میلیون تن رسیده و این موضوع فشار جدی بر تولیدکنندگان وارد کرده است. در چنین شرایطی، صادرات فولاد در جهان روند قابل توجهی داشته و نسبت رشد صادرات نسبت به سال‌های ۲۰۲۰ افزایش چشمگیری را تجربه کرده است.

مدیرعامل فولاد مبارکه گفت: بسیاری از کشورها در حال حرکت به سمت سیاست‌های حمایت‌گرایانه و استفاده حداکثری از ظرفیت‌های داخلی خود هستند و ما نیز باید در حوزه سیاست صنعتی، با دقت بیشتری به این روندها توجه کنیم. روند مهم دیگر در صنعت فولاد جهان، موضوع فولاد سبز و کاهش انتشار کربن است. این مسیر در جهان با جدیت دنبال می‌شود و فولاد مبارکه نیز با وجود سال سختی که پشت سر گذاشته، در رتبه‌بندی‌های جهانی یک پله ارتقا یافته است.

زرندی گفت: هدف‌گذاری ما این بود که در سال ۲۰۲۵ جایگاه فولاد مبارکه را در سطح جهانی ارتقا دهیم و اگر بحران‌ها و جنگ اخیر رخ نمی‌داد، امکان ارتقای سه تا چهار پله‌ای نیز وجود داشت؛ با این حال، این هدف با فاصله زمانی دنبال خواهد شد.

مدیرعامل فولاد مبارکه با تبیین مفهوم تاب‌آوری در صنعت اظهار کرد: تاب‌آوری تنها به معنای آسیب ندیدن نیست، بلکه به معنای تأثیرپذیری کمتر از شوک‌ها، سرعت بالاتر در بازیابی، بازگشت گسترده‌تر و توانایی تبدیل بحران به فرصت است.

زرندی با اشاره به تغییر پارادایم‌های مدیریتی در صنعت گفت: در دهه‌های گذشته تمرکز اصلی سازمان‌ها بر کیفیت و بهره‌وری بود، سپس چابکی به عنوان یک محور جدی مطرح شد، اما پارادایم امروز در صنعت جهان، تاب‌آوری است. ما در فولاد مبارکه نیز حکمرانی تاب‌آور را در دو مسیر دنبال کرده‌ایم؛ نخست افزایش آمادگی سازمان برای ارزیابی و واکنش کوتاه‌مدت، و دوم کاهش آسیب‌پذیری راهبردی از طریق اصلاح جهت‌گیری‌های استراتژیک.

زرندی با تأکید بر اهمیت حفظ زنجیره فولاد از معدن تا محصول نهایی گفت: امروز مراقبت از کل زنجیره فولاد برای ما اهمیت راهبردی دارد زیرا فولاد مبارکه با مجموعه‌ای از بحران‌ها روبه‌روست که برای هر یک برنامه مشخصی تدوین شده است.

وی امنیت تأمین مواد اولیه را یکی از مهم‌ترین چالش‌های صنعت فولاد دانست و افزود: در این حوزه، تمرکز ویژه‌ای بر توسعه سرمایه‌گذاری معدنی، از جمله در خارج از کشور، صورت گرفته است.

مدیرعامل فولاد مبارکه، انرژی را بحران مهم دیگر عنوان کرد و گفت: برنامه افتتاح نیروگاه در اردیبهشت‌ در دستور کار بود، اما بخشی از این زیرساخت‌ها در جریان حملات آسیب دید. با این حال، پروژه‌های مرتبط از جمله نیروگاه خورشیدی ۶۰۰ مگاواتی همچنان در مسیر پیگیری قرار دارد.

وی همچنین به چالش‌های حوزه آب، حمل‌ونقل، زیرساخت‌های بندری، سرمایه‌گذاری‌های برون‌مرزی، دیجیتال‌سازی و امنیت سایبری اشاره کرد و گفت: فولاد مبارکه برای مدیریت بحران‌های حمل‌ونقل، موضوعاتی از جمله تملک اسکله اختصاصی را دنبال می‌کند و در حوزه دیجیتال نیز برنامه‌ریزی شده است تا تا پایان سال دستاوردهای مهمی ارائه شود.

زرندی به اقدامات پیشگیرانه فولاد مبارکه پیش از وقوع بحران اخیر اشاره کرد و گفت: یکی از اقدامات مهم ما حرکت به سمت استقرار استاندارد بین‌المللی ISO 22301 در حوزه مدیریت تداوم کسب‌وکار بود که این استاندارد کمک می‌کند سازمان‌ها برای شرایط بحران، سناریوهای مختلف داشته باشند و بتوانند فعالیت‌های حیاتی خود را حفظ کنند. پیش از آغاز جنگ، جلسات کمیته بحران فولاد مبارکه با محوریت تداوم کسب‌وکار برگزار می‌شد. در این جلسات، فعالیت‌های حیاتی شناسایی، تحلیل اثرات انجام، ریسک‌ها ارزیابی و راهکارهای تداوم طراحی شد.

مدیرعامل فولاد مبارکه ادامه داد: سناریوهایی از جمله حملات سایبری، بحران عملیاتی در خطوط تولید، اختلال در شبکه‌های ارتباطی، شرایط اضطراری، حوادث امنیتی و در ادامه شرایط جنگی و اختلال گسترده در دستور کار قرار گرفت.این آمادگی‌ها موجب شد در جریان حملات اخیر، فولاد مبارکه بتواند در کمتر از ۱۴ دقیقه چند هزار نفر را از سایت تخلیه کند. این اتفاق نتیجه برنامه‌ریزی، تمرین و تدوین دقیق سازوکارهای مدیریت بحران بود

طراحی «ساعت صفر» برای مواجهه با بحران

وی با بیان اینکه فولاد مبارکه برای بدترین سناریوها نیز برنامه‌ریزی کرده بود، اظهار کرد: با توجه به اهمیت فولاد مبارکه در صنعت کشور، برای ما روشن بود که در صورت هدف قرار گرفتن صنایع بزرگ، این مجموعه می‌تواند یکی از اهداف اصلی باشد. به همین دلیل، طراحی «ساعت صفر» و سناریوهای واکنش فوری از قبل انجام شده بود.در همین چارچوب، سند راهبردی بازیابی و تداوم کسب‌وکار در دوره جنگ و پساجنگ تدوین شد.

زرندی افزود: بر اساس این برنامه اقدامات در چهار محور دنبال شد که شامل مدیریت ایمنی و تثبیت شرایط، راه‌اندازی فوری و بازگشت به تولید، بازسازی و نوسازی زیرساخت‌ها، و ارتقای تاب‌آوری سازمانی بود.

مدیرعامل فولاد مبارکه با اشاره به اثرات بحران بر بازار فولاد گفت: پس از وقوع حملات و آسیب به بخشی از ظرفیت‌ها، بازار با نگرانی روبه‌رو شد و قیمت‌ها در برخی بخش‌ها با سرعت افزایش یافت. در چنین شرایطی، با راهنمایی وزیر صنعت، معدن و تجارت به این جمع‌بندی رسیدیم که فولاد مبارکه باید حتی در شرایط آسیب‌دیدگی نیز سریع وارد بازار شود.

وی افزود: بر همین اساس، نخستین عرضه پس از بحران در هفتم اردیبهشت انجام شد و این اقدام به کاهش التهاب بازار کمک کرد. اکنون در برخی بخش‌ها قیمت‌ها حتی به سطوح پایین‌تر از دوره التهاب بازگشته است.

زرندی ادامه داد: همزمان با تمرکز بر بازسازی، مدیریت بازار نیز برای ما اهمیت داشت؛ زیرا فولاد مبارکه تنها یک بنگاه تولیدی نیست، بلکه نقش مهمی در تعادل‌بخشی به بازار و زنجیره صنایع پایین‌دستی دارد.

وی با اشاره به حجم آسیب‌های واردشده به برخی بخش‌ها گفت: در روزهای نخست، برخی متخصصان برآورد می‌کردند که بازسازی کامل ممکن است کمتر از یک تا دو سال امکان‌پذیر نباشد، اما با کار تیمی، اتکا به توان مهندسی داخلی و پیگیری مستمر، مسیر بازگشت به تولید با سرعت بیشتری دنبال شد.

زرندی با قدردانی از همراهی وزارت صنعت، معدن و تجارت افزود: وزیر صمت تاکنون چند بار به صورت حضوری در فولاد مبارکه حاضر شده و به شکل هفتگی موضوعات را پیگیری کرده‌اند. این موفقیت تنها متعلق به یک فرد یا یک تیم نیست، بلکه نتیجه همکاری مجموعه‌ای از مدیران، معاونت‌ها، تیم‌های مهندسی، کارکنان و پشتیبانی دولت است.

مدیرعامل فولاد مبارکه تأکید کرد: تجربه اخیر نشان داد که اگر سازمان‌ها پیش از بحران، برای تداوم کسب‌وکار و سناریوهای اضطراری برنامه‌ریزی کرده باشند، می‌توانند در سخت‌ترین شرایط نیز مسیر تولید، بازسازی و تثبیت بازار را دنبال کنند ضمن اینکه این مجموعه در مسیر جدید خود، تاب‌آوری را نه یک شعار، بلکه یک مدل مدیریتی و عملیاتی می‌داند؛ مدلی که بر آمادگی، واکنش سریع، بازیابی، نوسازی و ارتقای توان سازمان در برابر شوک‌های آینده استوار است.