باشگاه خبرنگاران جوان؛ محمد امیرحسینی - سید عباس عراقچی وزیر امور خارجه کشورمان در گفتگوی ویژه خبری شبکه خبر با تسلیت شهادت رهبر انقلاب، شهدای جنگ تحمیلی، شهدای میناب و سالگرد شهدای جنگ ۱۲ روزه گفت: ما در طول یک سال دو جنگ بسیار سنیگن را پشت سر گذاشتیم؛ دشمنان بعد از جنگ ۱۲ روزه فکر کردند تجهیزاتشان را به اندازه کافی تجهیز نکردند و تمهیداتی برای جنگ بزرگتر آماده کردند و بعد از آن با وقایع ۱۸ دی مواجه شدیم و بعد با جنگ ۴۰ روزه مواجه شدیم تا به خیال خود کار را تمام کنند، اما با مقاومت سرسختانه مردم ایران و نیرو‌های مسلح کشورمان مواجه شدند.

رئیس دستگاه دیپلماسی بیان کرد: این سرسختی و مقاومتی که در ۴۰ روز جنگ صورت گرفته در وهله مدیون نیرو‌های مسلح ماست. ما مدیون تک تک نیرو‌های مسلح هستیم که جانفشانی کردند از فرماندهان تا سربازان و آنها که در لانچر‌ها و قایق‌ها بودند و کشور را نجات دادند. ما مدیون مردمی هستیم که هر شب در خیابان‌ها بودند و در مقابل کمبود‌ها و سختی‌ها پایداری و شکیبایی کردند.

وزیر امور خارجه با بیان اینکه دیپلمات‌های ما در این مدت تلاش کردند صدای برحق مردم در عرصه جهانی باشند و از منافع مردم ایران دفاع کنند و در عین حال یار و همراه نیرو‌های مسلح باشند، اظهار کرد: هیچ دوگانگی بین میدان و دیپلماسی نیست و این دو در یک هدف و از سنگر متفاوت حرکت می‌کنند. ضلع دیگر آن رسانه است و این بار ضلع چهارمی ایجاد شد به نام خیابان و این چهار رکن با هم حرکت کردند.

عراقچی گفت: همه اقدامات و دستاور‌های نیرو‌های مسلح از طریق دیپلماسی مشروعیت بین‌المللی پیدا می‌کند. در جنگ ۴۰ روزه فرماندهان نیرو‌های مسلح بابت نزدیکی من با آنها شهادت خواهند داد و ما همراه با آنها حرکت کنیم و وظیفه دیپلامسی تثبیت دستاورد‌های میدانی است.

رئیس دستگاه دیپلماسی تصریح کرد: مذاکره و مذاکره‌کننده متکی به قدرت‌های میدانی است. بهترین زمانی که برای پایان جنگ وجود دارد زمانی است که دست بالا را در جنگ دارید و مردم ایران در این جنگ پیروز شدند. به‌عنوان کسی که هر روز با وزرای خارجه و مقامات خارجی دیدار و گفتگوی تلفنی دارم از آنها می‌شنوم تا به الان ایران را این طور ندیدند و شما شگفتی آفریدید.

پیروزی راهبردی

عضو تیم مذاکره‌کننده کشورمان بیان کرد: دنیا، ایران را به‌عنوان یک شگفتی می‌بیند چون چهل روز در برابر یک ابرقدرت ظاهری ایستادیم که در کنارش یک ارتش دیگر مسلح به سلاح اتمی بود. ما پیروزی راهبردی به دست آوردیم.

دیپلمات ارشد کشورمان اظهار کرد: ما به‌دنبال مذاکراتی که منجر به پیروزی مردم ایران شود، بودیم و مسئولیت مذاکره توسط مجموعه نظام به آقای قالیباف سپرده شد که الان به آخر نزدیک شده و نتیجه آن یک یادداشت تفاهم ۱۴ ماده‌ای است که هنوز امضا نشده و هروقت تمام شد تمام مواد آن را تشریح می‌کنم.

عراقچی تاکید کرد: برای تصمیم‌گیران بارها جزئیات آن را مطرح و بحث کردیم و به ما دستوراتی داده شد که برخی عبارات جابجا شود. اگر نسخه ای که الان دست ماست اگر بگویم چندمین نسخه است باور نمی‌کنید.

وزیر امور خارجه تصریح کرد: در این مذاکرات که منجر به خاتمه جنگ است دو مرحله دارد اول یک یادداشت تفاهم بین ایران و آمریکا و دوم بحث توافق نهایی است. برخی خواسته‌های آنها قابل پذیرش نبود لذا مواردی که قابل پذیرش بود را به مرحله اول آوردیم و در مرحله دوم بحث هسته‌ای که سخت‌تر است می‌آید.

رئیس دستگاه دیپلماسی گفت: در توافق فعلی که معروف به یادداشت تفاهم اسلام‌آباد است خاتمه جنگ در همه جبهه‌ها ازجمله لبنان آمده است. در آتش‌بسی که اعلام شد آتش‌بس در همه جبهه‌ها بود و هرجا نقض شد برای مجازات رژیمی که از تعهدات خود سرپیچی کرد ما جواب دادیم و این یک پیروزی راهبردی برای ایران است و نشان داد ایران شوخی ندارد یعنی نه از جنگ می‌ترسد و هر جا لازم باشد می‌جنگد.

مفاد توافق

عضو تیم مذاکره‌کننده کشورمان اظهار کرد: آنها تعهد دادند که دیگر جنگ را آغاز نکنند و دو طرف به حاکمیت هم احترام می‌گذارند و این برای اولین‌بار است که در 47 سال گذشته به حاکمیت ایران احترام می‌گذارند و تعهد می‌دهند در امور داخی ما دخالت نکنند و ما هم دخالت نکنیم یعنی براساس احترام متقابل است و این یعنی خارج‌نشین‌ها از بحث‌ها خارج می‌شوند.

دیپلمات ارشد کشورمان بیان کرد: بحث تنگه هرمز، هسته ای، رفع تحریم و بازسازی در قالب یک طرح و توسعه اقتصادی مطرح شده و سازوکار آن در توافق بعدی انجام می‌شود. برای بحث پول‌های مسدود شده نیز یک سازوکاری مشخص شده است البته توافق وقتی نهایی شود توضیحات کامل آن را خواهم داد که چه دستاوردهایی برای ما دارد.

عراقچی گفت: این توافق دشمنانی دارد و در راس آن رژیم صهیونیستی است و به‌دنبال مستمسکی برای برهم زدن آن است. الان وارد جزئیات شدن یک فضای رسانه‌ای ملتهب ایجاد می‌کند و امضای توافق با مشکلاتی روبرو می‌شود. متون مختلفی از طریق رسانه‌های مختلفی منتشر شده است و در آن طرف هم ادعاهایی زیادی مطرح می‌شود. ما و آمریکایی‌ها گفتیم هیچ‌یک از این متون اعتباری ندارد و توصیه می‌کنم آرامش بر فضای روانی کشور حاکم باشد تا به بهترین توافق برسیم چون توافق و مذاکره یک امر دوطرفه است چون وقتی به توافق می‌رسیم که دو طرف به نقطه رضایت رسیده باشند. 

وزیر امور خارجه اضافه کرد: ما شاهد تهدیدهایی بودم که سریع با آن برخورد کردیم، همه توییت بنده و هم پیام قرارگاه خاتم الانبیا را دیدند چون در این شرایط تهدید کارساز نیست و توافق احتمالی را به عقب می‌اندازد. ملت ایران نشان داده هیچ‌گاه تسلیم فشار و زور نمی‌شود.

حرکت هماهنگ میدان و دیپلماسی

رئیس دستگاه دیپلماسی اظهار کرد: همه دنیا با توییت‌ها و مطالب ترامپ آشنا هستند و هرچه می‌خواهند اتفاق بیفتد از زبان دیگران می‌گویند و نباید به اینها توجه کرد. اگر قرار به تن دادن به فشار و زور بود تا به الان کوتاه آمده بودیم. پیام‌های روشن به طرف مقابل دادیم که تهدید اثر معکوس دارد. هیچ شبی نبوده تعرض شود و بلافاصله نیروهای مسلح ما پاسخ نداده باشد. در برابر فشار، زور و تهدید کوتاه نمی‌آییم و باید با زبان احترام با صحبت شود. مذاکره بخشی از میدان است و این دو با هم حرکت می‌کنند.

وزیر امور خارجه تصریح کرد: خطای بزرگ این است که فکر کنیم میدان و دیپلماسی هرکدام راه خود را می‌روند، اما در دورانی که وزیر بودم ثابت کردیم این دو با هم حرکت می‌کنند به عنوان دو بالی که اوج گرفتن را محقق می‌کنند. در عمل دیپملاسی در خدمت میدان بوده و میدان براساس دیپلماسی عمل کرده است.

عراقچی بیان کرد: وقتی می‌گوییم خاتمه جنگ اعلام می‌شود به معنای عقب‌نشینی از مناطق اشغالی است و این موضوع را به صراحت به طرف مقابل گفتیم. بعضی دوستان که در مورد ضمانت اجرایی توافق نگران هستند باید بگویم جمهوری اسلامی در نبرد  ۱۲ روزه و ۴۰ روزه و محاصره دریایی به گونه‌ای ظاهر شده که قدرت خود را نشان داده و دیگر کسی فکر اینکه سر به سر ایران بگذارد، نمی‌کند. ما به سازمان‌های بین‌المللی و ائتلاف‌ها برای امنیت خود متکی نیستیم و چنان در عمل این را ثابت کردیم بازدارندگی ایجاد کردیم که دیگر کسی فکر تعرض به کشورمان نکند. 

دیپلمات ارشد کشورمان اظهار کرد: ما یک تضمین ذاتی برای امنیت خود ایجاد کردیم تا کسی که طرف ماست به تعهد خود پایدار بماند.

شرط رسیدن به توافق نهایی

عضو تیم مذاکره‌کننده کشورمان گفت: بعد از یادداشت تفاهم مذاکرات برای شصت روز شروع می‌شود تا به توافق اصلی برسیم لذا آنچه در یاداشت تفاهم آمده عملی نشود به توافق نهایی نمی‌رسیم لذا یک تضمینی هم اینجاد آمده است تا طرف مقابل به تعهدات خود عمل کند.

رئیس دستگاه دیپلماسی بیان کرد: تفاوت با برجام این است که هنوز به توافق نهایی نرسیدیم چون این گام اول است و اگر مرحله اول رعایت نشود به مرحله دوم نمی‌رویم. ما در این مدت در موقعیت خوبی قرار داریم البته ذات آنها بدعهدی است و باید منتظر اشکالات در اجرای یادداشت تفاهم باشیم. ما با طرف‌های مواجه نیستیم که به تعهدات کاملا متعهد باشند.

اعلام برنامه مشترک با عمان برای تنگه هرمز

عراقچی با بیان اینکه برای پول‌های بلوکه شده سازوکارهایی دیده شده و هروقت توافق شد درباره آن توضیح می‌دهیم، اظهار کرد: تنگه هرمز تحت حاکمیت ایران و عمان است و آب‌های بین‌المللی بین آن قرار ندارد. برای سالیان سال این آبراه به روی همه کشتی‌ها باز بوده و ایران و عمان خدمات مختلفی مثل حفظ محیط زیست، امنیت و خدمات امداد و نجات ارائه کردند و تا الان بنا بر این بوده که رایگان باشند، اما تصمیم جدی ایران است که آینده اداره تنگه مثل گذشته نباشد، اما اداره عبور و مرور دیگر مثل گذشته نخواهد بود. 

وزیر امور خارجه تصریح کرد: ما در این زمینه مشورت‌های جدید با عمان داشتیم و به نتایج خوبی رسیدیم و به زودی برنامه مشترکی توسط ما اعلام می‌شود. جلسات کارشناسی متعددی برگزار و جلساتی با کشورهای دیگر شروع کردیم مثلا این آبراه برای چین خیلی اهمیت دارد و  نزدیک به ۴۰ درصد کشتی‌ها به چین مربوط است چون ابرقدرت اقتصادی است و از دوستان ماست و آینده اداره تنگه برای چین مهم است و با چین مشورت‌هایی را شروع کردیم.

رئیس دستگاه دیپلماسی تاکید کرد: کاری که نیروهای مسلح کردند به جای خود و تا ابد نمی‌توانیم از طریق نظامی آن را اداره کنیم، اما اگر بخواهیم عبور و مرور صورت بگیرد باید یک نظام حقوقی در آنجا برقرارشود. به لحاظ حقوق بین‌الملل بررسی کردیم گرفتن عوارض منطقی نیست، اما گرفت خدمات وجود دارد.

عضو تیم مذاکره‌کننده کشورمان گفت: برای ما مهم است که نظام اداره تنگه معلوم باشد با کیست و خدماتی که در آینده ارائه می‌شود دیگر رایگان نیست و در توافق تثبیت خواهد شد. آینده اداره تنگه هرمز متفاوت از گذشته است. ما با این ترتیبات عبور امن برای همه کشتی‌ها را تامین خواهیم کرد البته کشتی‌های غیرنظامی، چون نظامی‌ها ترتیبات خاص خود را دارد.

عراقچی تاکید کرد: محاصره دریایی باید رفع شود و در توافق اولین مورد به آن اشاره شده است.

وزیر امور خارجه بیان کرد: ادعا‌های وزیر خزانه‌داری آمریکا در پرداخت غرامت از دارایی‌های ایران به کشور‌های منطقه معتبر نیست و اگر بخواهند چنین کاری کنند با آن برخورد می‌کنیم، چون طبق تفاهم دارایی‌های ما آزاد می‌شود. 

رئیس دستگاه دیپلماسی اظهار کرد: برای غرامت یک طرح اقتصادی دیده شده است و اسم طرح، طرح بازسازی است. ما ۱۴ بند در تفاهم به‌عنوان یک بسته داریم و این ۱۴ بند باید با هم دیده شود و یکسری کار‌ها را ما و یکسری کار‌ها آنها باید انجام دهند.

رقیق‌سازی اورانیوم ۶۰ درصدی در ایران

عضو تیم مذاکره‌کننده کشورمان تصریح کرد: از الان درباره اورانیوم غنی‌شده تصمیمی گرفته نشده است. در توافق در نهایی رفع تحریم‌ها و موضوعات هسته‌ای آمده است. مواد غنی شده ایران در آنجا بحث می‌شود البته موضع ما برای مواد غنی‌شده ۶۰ درصد این است که رقیق‌سازی در داخل ایران انجام شود.

اشراف کامل شورای عالی امنیت ملی بر تفاهم‌نامه

وزیر امور خارجه بیان کرد: به‌طور خاص اشاره کردیم چه تحریم‌هایی باید برداشته شود و سازوکار توافق نهایی در بازه ۶۰ روزه بحث خواهد شد.

عراقچی تصریح کرد: اگر به توافق نهایی در بازه ۶۰ روزه نرسیدیم بستگی دارد در چه موقعیتی باشیم. حالت اول این است که دو طرف از پیشرفت مذاکرات راضی باشند و آن را تمدید کنند، چون در تفاهم آمده که می‌توان مدت آن را تمدید کرد. حالت دیگر اینکه ببینند امکان توافق وجود ندارد و باید دید در پایان ۶۰ روز در چه شرایطی هستیم.

رئیس دستگاه دیپلماسی تاکید کرد: پیشرفت‌های آتش‌بس در زمان خودش بود که آتش‌بس انجام شد. شورای عالی امنیت ملی بر مذاکره اشراف کامل دارد. با توجه به اینکه شعام نمی‌تواند مرتبا تشکیل جلسه دهد کمیته‌ای را تعیین کرده که بر روند مذاکرات نظارت می‌کنند و هرجا لازم باشد به شورای عالی امنیت ملی گزارش می‌دهند. شورای عالی امنیت ملی اشراف کامل بر تفاهم دارد و مجموعه شعام تصمیم می‌گیرد و تصمیم آن بعدا به ابلاغیه تبدیل می‌شود.

وزیر امور خارجه گفت: مسئولیت مذاکره مشخص است و وزارت خارجه به آن کمک می‌کند. در سطح وزارت خارجه نهایت وسواس و احتیاط صورت گرفته و برای تفاهمی که یک صفحه و نیم است بار‌ها جملات و کلمات آن بالا و پایین شده است. گزارش به موقع به شورای عالی امنیت ملی داده شده است و نهاد‌های امنیتی بر مذاکره اشراف داشتند. فکر می‌کنم نتیجه کار نتیجه خوبی برای ملت ایران باشد و قدرتی که ایران بعد از جنگ پیدا کرده است را تثبیت می‌کند. 

عضو تیم مذاکره‌کننده کشورمان گفت: در دو جنگ گذشته مذاکره منجر به جنگ نشد بلکه مقاومت منتهی به جنگ شد. دشمنان ما خواسته‌هایی داشتند که فکر می‌کردند با جنگ به خواسته خود می‌رسند و در پنج دور مذاکره خواستار غنی‌سازی صفر بودند و فکر کردند اگر بمباران کنند دانش هسته‌ای از بین می‌رود، اما تاسیسات دوباره ساخته می‌شود و دانشمندان دوباره جایگزین می‌شوند و علم و صنعت را نتوانستند در ایران از بین ببرند. بعد از جنگ ۱۲ روز نیت کردند بجنگند که آیا ما در مذاکره کوتاه می‌آییم و دوباره به جنگ روی آوردند. البته شاید غافل‌گیری‌های تاکتیکی صورت گرفت که برخی افراد در جلساتی که نباید می‌آمدند، آمدند و شهید شدند، اما از لحاظ راهبردی غافل‌گیر نشدیم. در جنگ ۱۲ روزه، ۱۲ ساعت طول کشید پاسخ دهیم در جنگ ۴۰ روزه در دو ساعت پاسخ دادیم.

عراقچی گفت: به آنها گفتیم اگر در جنگ به خواسته خود نرسیدید در مذاکره هم نمی‌توانید به آن برسید. آنها برای تسلیم بی‌قید و شرط ایران آمدند بعد گفتند تغییر رژیم و بعد گفتند تجزیه ایران و اعتراف کردند سلاح فرستادند، اما نفهمیدند سلاح‌ها کجا رفته است.

رئیس دستگاه دیپلماسی تصریح کرد: اینکه می‌گویم به پیروزی راهبردی رسیدیم همه دنیا دیدند که با یک کشور سرسخت و تمدن چندهزار ساله طرف هستند. این طور نبود مثل برخی کشورها یک نفر را از کشور بردارند و کل کشور از بین برود؛ یکی از مقامات آمریکایی‌ها گفته بود ما تازه فهمیدیم با دیگران فرق دارند.

امضای دیجیتالی

وزیر امور خارجه تاکید کرد: به محض اینکه آخرین مراحل مذاکرات انجام شود این توافق انجام و اعلام می‌شود. امضا در مرحله اول به‌صورت دیجیتالی و از راه دور است. ما بیشتر از موقع‌های دیگر به امضا نزدیک هستیم و شاید ظرف یک الی دو روز دیگر امضا شود.