باشگاه خبرنگاران جوان - در سال‌های اخیر، شبکه «اینترنشنال» همواره یکی از بحث‌برانگیزترین رسانه‌های فارسی‌زبان خارج از کشور بوده است. حامیان این شبکه آن را رسانه‌ای مستقل معرفی می‌کنند! که به پوشش اخبار ایران می‌پردازد، اما واقعیت ساختار مالی، خط‌مشی محتوایی و پیوند‌های سیاسی آن نشان می‌دهد که این مجموعه فراتر از یک رسانه خبری عمل می‌کند و در چارچوب یک پروژه سیاسی و امنیتی قابل ارزیابی است.

تازه‌ترین گزارش روزنامه فایننشال‌تایمز درباره وضعیت مالی شرکت مادر ایران اینترنشنال بار دیگر پرسش‌های جدی درباره منابع مالی، اهداف و حامیان این شبکه را به صدر مباحث رسانه‌ای آورده است؛ پرسش‌هایی که سال‌هاست از سوی کارشناسان رسانه و ناظران سیاسی مطرح می‌شود.

بر اساس گزارش فایننشال‌تایمز که با استناد به اسناد مالی شرکت مادر اینترنشنال منتشر شده، سهامداران این مجموعه حدود ۶۵۰ میلیون پوند از بدهی‌های شرکت را به سهام تبدیل کرده‌اند؛ این اقدام موجب کاهش بدهی‌های انباشته و تقویت ترازنامه مالی شرکت شده است.

در نگاه اقتصادی، تبدیل بدهی به سهام اقدامی است که معمولاً زمانی انجام می‌شود که مالکان یا سرمایه‌گذاران قصد دارند فعالیت یک مجموعه زیان‌ده را ادامه دهند و از ورشکستگی آن جلوگیری کنند. نکته قابل توجه آن است که ایران اینترنشنال طی سال‌های فعالیت خود صد‌ها میلیون پوند زیان انباشته ثبت کرده، اما همچنان بدون دغدغه مالی به فعالیت ادامه داده است.

همین موضوع این سؤال را مطرح می‌کند که چه انگیزه‌ای باعث می‌شود سرمایه‌گذاران حاضر باشند صد‌ها میلیون پوند زیان را تحمل کنند و همچنان منابع مالی جدیدی در اختیار این مجموعه تروریستی قرار دهند؛ موضوعی که درباره بسیاری از رسانه‌های تجاری و خصوصی کم‌تر مشاهده می‌شود.

راه‌اندازی و اداره یک شبکه ماهواره‌ای بین‌المللی با دفاتر متعدد، استودیو‌های پیشرفته، خبرنگاران مستقر در کشور‌های مختلف و تولید شبانه‌روزی محتوا نیازمند منابع مالی بسیار گسترده است. برآورد‌های رسانه‌ای طی سال‌های گذشته نشان داده‌اند که اینترنشنال از زمان آغاز فعالیت خود در لندن، سرمایه‌گذاری قابل توجهی برای توسعه زیرساخت‌های فنی و جذب نیرو‌های رسانه‌ای انجام داده است. بسیاری از تحلیلگران معتقدند حجم سرمایه‌گذاری صورت گرفته با مدل درآمدی متعارف رسانه‌های خصوصی همخوانی ندارد.

این مسئله زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که صورت‌های مالی منتشرشده نشان می‌دهد این شبکه نه تنها به سودآوری نرسیده، بلکه با زیان‌های انباشته قابل توجهی نیز روبه‌رو بوده است.

رد پای سرمایه‌گذاران نزدیک به آل‌سعود

یکی از مهم‌ترین بحث‌ها درباره اینترنشنال، مسئله تأمین مالی اولیه این شبکه است. در سال‌های گذشته گزارش‌های متعددی از سوی رسانه‌های غربی منتشر شد که از ارتباط سرمایه‌گذاران این شبکه با محافل نزدیک به حکومت عربستان سعودی حکایت داشت. روزنامه گاردین در گزارشی اعلام کرده بود منابع مالی اولیه اینترنشنال از طریق شرکت‌هایی تأمین شده که با چهره‌های نزدیک به خاندان سعودی ارتباط داشته‌اند.

هرچند مدیران شبکه همواره تأکید کرده‌اندکه استقلال تحریریه خود را حفظ کرده‌اند، اما وابستگی مالی و جهت‌گیری‌های گسترده سیاسی این شبکه می‌تواند بر جهت‌گیری‌های رسانه‌ای اثرگذار باشد. از روز روشن‌تر است که بررسی عملکرد این شبکه در رویداد‌های مهم سال‌های اخیر نشان می‌دهد خط خبری آن عمدتاً در راستای تشدید فشار سیاسی و روانی علیه جمهوری اسلامی ایران قرار داشته است.

از اعتراضات داخلی گرفته تا تحولات منطقه‌ای، مذاکرات هسته‌ای، پرونده‌های امنیتی و مسائل قومی، این شبکه بار‌ها متهم شده که در انتخاب سوژه‌ها، نوع روایت و برجسته‌سازی اخبار، رویکردی فراتر از فعالیت حرفه‌ای رسانه‌ای اتخاذ کرده است.

عجیب اما واقعی؛ ماجرای مصاحبه با گروه‌های مسلح تروریستی

یکی از جنجالی‌ترین پرونده‌های مرتبط با شبکه تروریستی اینترنشنال به پوشش رسانه‌ای برخی گروه‌های مسلح تروریستی منطقه بازمی‌گردد. پخش مصاحبه‌هایی با اعضا و سخنگویان برخی گروه‌های تروریستی مسلح علیه ایران، واکنش گسترده‌ای را در داخل و خارج از کشور به همراه داشت؛ این شبکه عملاً تریبون رسانه‌ای گروه‌هایی شده که در اقدامات خشونت‌آمیز و تروریستی نقش داشته‌اند.

علاوه بر منابع مالی، یکی دیگر از عوامل مورد توجه درباره مزدوران اینترنشنال، نوع حمایت‌های سیاسی و امنیتی از این شبکه تروریستی است.

پس از آنکه مدیران اینترنشنال مدعی دریافت تهدید‌های امنیتی شدند، دولت انگلیس تدابیر ویژه‌ای برای حفاظت از کارکنان این شبکه در نظر گرفت. انتقال بخشی از فعالیت‌ها از لندن به واشنگتن و سپس ادامه فعالیت تحت حمایت نهاد‌های امنیتی غربی نیز از جمله مواردی بود که مورد توجه تحلیلگران قرار گرفت.

برخی کارشناسان معتقدند حجم حمایت‌های سیاسی و امنیتی صورت‌گرفته از این شبکه، فراتر از حمایت‌های معمول از یک رسانه خصوصی است و نشان‌دهنده اهمیت ویژه آن در راهبرد رسانه‌ای غرب علیه ایران محسوب می‌شود.

یکی دیگر از فعالیت‌های اینترنشنال، نحوه پوشش برخی چهره‌های سیاسی و اپوزیسیون ایرانی است. این شبکه در سال‌های گذشته تلاش گسترده‌ای برای برجسته‌سازی برخی شخصیت‌ها، به‌ویژه پسر فرح، انجام داده و بخش قابل توجهی از ظرفیت رسانه‌ای خود را به پوشش فعالیت‌های وی اختصاص داده است.

چنین رویکردی بیش از آنکه به استاندارد‌های حرفه‌ای رسانه‌ای شباهت داشته باشد، به یک پروژه سیاسی برای ساخت و تقویت آشوب و فتنه با استفاده از برخی بازیگران است. در عصر جدید، جنگ‌ها تنها در میدان‌های نظامی رخ نمی‌دهند و عرصه افکار عمومی به یکی از مهم‌ترین میدان‌های نبرد تبدیل شده است.

مثلا این شبکه تروریستی در زمان فتنه‌های گذشته به ویژه شبه کودتای دی ماه و جنگ رمضان، عملاً هم به اتاق عملیات روانی رژیم صهیونیستی تبدیل شده‌بود و هم پایگاه ضد امنیتی برای ایران محسوب می‌شد. در آن دوره، این شبکه با بزرگ‌نمایی حملات نظامی اسرائیل، کوچک‌نمایی پاسخ‌های ایران، انتشار اخبار نادرست درباره تلفات نظامی ایران و ادعا‌های بی‌اساس درباره شکست سامانه‌های موشکی کشور، به ایجاد یأس و تردید در جامعه ایران دامن زد. همچنین «اینترنشنال» تلاش کرد با توجیه و دامن زدن به تجزیه‌طلبی که از اهداف کلیدی رژیم اسرائیل است، آن را جزئی از سازوکار دموکراسی در ایران جلوه دهد.

این شبکه با تحریک، تشویق و ترویج اقدامات تروریستی و خشونت‌آمیز، به آموزش ساخت سلاح و مواد منفجره اشتغال داشت و رهبری گروهک‌های تروریستی را عهده داری می‌کرد.

 در جنگ رمضان نیز، این شبکه به پایگاه ضد اطلاعاتی تبدیل شد و با همکاری با اتاق جنگ رژیم صهیونیستی، سبب هدف قرار گرفته شدن پایگاه‌ها و منازل مسکونی و شهادت بسیاری از هموطنانمان شد. علاوه بر این مطالعه تطبیقی اخبار ایران اینترنشنال و سایر شبکه‌های عبری مانند i۲۴News نشان می‌دهد که آنها از ادبیات و ادعا‌های یکسان و هماهنگ شده‌ای استفاده می‌کردندکه احتمال ارتباط سازمان یافته میان آنها را تقویت می‌کند. 

پرسش‌هایی که همچنان بی‌پاسخ مانده‌اند

گزارش اخیر فایننشال‌تایمز بار دیگر توجه‌ها را به ساختار مالی اینترنشنال جلب کرده است. تبدیل ۶۵۰ میلیون پوند بدهی به سهام و ادامه حمایت از مجموعه‌ای که سال‌ها زیان انباشته داشته، پرسش‌های مهمی را درباره اهداف سرمایه‌گذاران این شبکه مطرح می‌کند.

اینکه چرا یک رسانه زیان‌ده همچنان از پشتوانه مالی گسترده برخوردار است، منابع واقعی تأمین مالی آن دقیقاً کدام نهاد‌ها هستند، چه ارتباطی میان حامیان مالی و سیاست‌های محتوایی شبکه وجود دارد و حمایت‌های سیاسی و امنیتی غرب از این مجموعه تا چه اندازه در فعالیت آن اثرگذار است، سؤالاتی هستند که همچنان محل بحث و مناقشه‌اند.

آنچه مسلم است، اینترنشنال امروز صرفاً یک شبکه خبری معمولی تلقی نمی‌شود. موافقان آن را رسانه‌ای تأثیرگذار در فضای فارسی‌زبان می‌دانند و منتقدانش معتقدند این مجموعه بخشی از یک پروژه گسترده سیاسی، رسانه‌ای و امنیتی علیه جمهوری اسلامی ایران است. گزارش تازه فایننشال‌تایمز نیز بار دیگر این بحث قدیمی را زنده کرده که آیا ایران اینترنشنال تنها یک رسانه است یا ابزاری در خدمت راهبرد‌های ژئوپلیتیکی و امنیتی بازیگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای.