باشگاه خبرنگاران جوان - در میانه تحولات پرشتاب شهری، تلاش برای نجات شهر از بیهویتی ضرورتی است که نباید در میانه میدان توسعه کالبدی فراموش شود. روایتسازی از هویت در قالب نشانهها و المانها میتواند تا مدتها و شاید تا همیشه کارکرد اثرگذاری در ذهن و روح شهروندان داشته باشد.
کلانشهر شیراز با پیشینهای عمیق در فرهنگ، تاریخ و آیین، اکنون در مسیر تقویت این روایت بصری است که به باور رئیس سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری شیراز، میتواند به احیای غرور شهری و افزایش امید اجتماعی منجر شود.
محمدعلی چوبینی با اشاره به المان میدان امام حسین (ع) و با تأکید بر نقش المان این میدان در بازتعریف هویت شهری و باورهای ایرانی-اسلامی شیراز، این پروژه را بخشی از یک نگاه کلان میداند و تصریح میکند: ما اگر بخواهیم این شهر را برای نسل امروز و آینده قابل فهم کنیم، ناگزیر از ترجمه هویت آیینی، تاریخی و فرهنگیمان به زبان نشانهها هستیم. المانها دقیقاً همین کار را انجام میدهند. آنها ورای کارکرد زیباسازی، روایتگرند.
او با اشاره به جایگاه خاص میدان امام حسین (ع) در حافظه جمعی شهر میگوید: این میدان سالها محل بروز و ظهور کنشهای اجتماعی، آیینی و انقلابی مردم بوده است؛ بنابراین طبیعی است که باید یک نشانه شاخص و معنادار در آن شکل بگیرد که این پیشینه را تثبیت و تقویت کند.
معاون فرهنگی شهردار شیراز ادامه میدهد: در طراحی این المان تلاش شد یک تلفیق هوشمندانه میان هویت شیرازی و مؤلفههای عاشورایی شکل بگیرد؛ از سرو شیراز بهعنوان نماد دیرپای این شهر تا نشانههای آیینی مانند علم و کتل. این یعنی ما داریم یک زبان مشترک میان تاریخ، مذهب و هنر معاصر ایجاد میکنیم.
رئیس سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری شیراز معتقد است المانهای شهری عناصری هستند که میتوانند مستقیماً بر روحیه شهروندان اثر بگذارند.
چوبینی عنوان کرد: وقتی شهروند در فضای شهری با نشانههایی مواجه میشود که به هویت، تاریخ و باورهایش ارجاع میدهد، احساس تعلقش تقویت میشود. این احساس تعلق، یکی از پایههای اصلی امید اجتماعی است.
او با بیان اینکه «شهر بینشانه، شهر بیحافظه است» افزود: اگر نتوانیم حافظه تاریخی و فرهنگیمان را در فضای شهری بازنمایی کنیم، بهمرور دچار گسست هویتی میشویم. اما برعکس، وقتی این نشانهها بهدرستی طراحی و جانمایی شوند، نوعی غرور شهری در میان مردم شکل میگیرد؛ احساسی از اینکه به شهری با ریشه و معنا تعلق دارند.
چوبینی با اشاره به اهمیت فضاهای شاخص در هویتسازی شهری گفت: هر شهری در دنیا با چند نشانه شاخص شناخته میشود. شیراز هم در گذشته چنین نشانههایی داشته؛ از دروازه قرآن و میدان طاووس گرفته تا برخی المانهای شهری که در ذهن مردم ماندگار شدهاند. اما امروز باید آگاهانه و هدفمند برای آینده، المان بسازیم.
رئیس سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری شیراز افزود: اگر شهروندان با یک المان ارتباط بگیرند، آن را به بخشی از زندگی روزمره خود تبدیل میکنند؛ عکس میگیرند، روایت میسازند و آن را در حافظه جمعی تثبیت میکنند. این همان نقطهای است که یک سازه شهری به نماد تبدیل میشود.
چوبینی با تأکید بر تغییر الگوهای ارتباطی در نسل جدید، نقش المانها را در این میان کلیدی میداند و تصریح کرد: نسل امروز، نسلی نمادگرا و تصویرمحور است. اگر بخواهیم با این نسل ارتباط برقرار کنیم، باید از زبان نشانهها استفاده کنیم. المانهای شهری میتوانند پلی میان گذشته و حال باشند.
او در همین راستا به جانمایی و نصب المان «سمفونی شیراز» اشاره کرد و گفت: ما بهدنبال این هستیم که المانها را از حالت صرفاً دیداری خارج کنیم و به تجربهای چندحسی تبدیل کنیم؛ مثلاً در پروژه المان «سمفونی شیراز» که بهزودی در محور حافظیه نصب خواهد شد، با استفاده از کیوآرکد امکان شنیدن یا درک عمیقتر موومانهای سمفونی شیراز برای مردم را فراهم میکنیم. سازهای که با امکان شنیدن این سمفونی، این اثر ماندگار را از فراموشی میرهاند و به شهروندان و گردشگران یادآور میشود که این شهر صاحب سمفونی است.
معاون فرهنگی شهردار شیراز ادامه میدهد: شهری تاریخی، فرهنگی و با پیشینه ادبی مثل شیراز به یک زبان مشترک با دیگر شهرها و ملتها نیازمند است و هنر و موسیقی بهترین زبان برای این ارتباط است. سمفونی شیراز نیز برگرفته از پیشینه، هویت شیراز و فرهنگ مردمان این شهر است.
معاون فرهنگی شهردار شیراز تأکید کرد: شیراز باید به شهری تبدیل شود که در آن، در هر نقطهای بتوان نشانهای از فرهنگ، تاریخ و هنر را دید. از میدانهای بزرگ تا فضاهای کوچک شهری، همه میتوانند حامل یک روایت باشند.
چوبینی ادامه داد: این موضوع باید به یک مسیر تبدیل شود و از قالب یک پروژه مقطعی خارج شود. اگر این مسیر با نگاه کارشناسی و مشارکت هنرمندان بومی ادامه پیدا کند، میتوانیم شیراز را به یک گالری زنده شهری تبدیل کنیم.
گفتنی است، این سیاستگذاری، با فعالسازی زبان نشانهها در فضاهای عمومی، میکوشد از گسست هویتی جلوگیری کرده و چهرهای معنادارتر، خواناتر و ماندگارتر از شیراز در ذهن شهروندان و گردشگران بسازد.
منبع: شهرداری شیراز