نقش کلیدی تعاونیها در کاهش شکاف قیمتی محصولات کشاورزی
رئیس سازمان مرکزی تعاون روستایی ایران گفت: هدف اصلی ما کاهش فاصله قیمتی میان تولیدکننده و مصرفکننده و حمایت همزمان از کشاورزان و مردم است.
باشگاه خبرنگاران جوان؛ محبوبهکباری - علی برابری در گفتوگو با رادیو اقتصاد اظهار کرد: یکی از مشکلات جدی بخش کشاورزی در سالهای گذشته، نبود نظام مؤثر تنظیم بازار، حضور واسطهها و دلالان و ایجاد شکاف قیمتی میان مزرعه تا بازار مصرف بوده است؛ موضوعی که هم تولیدکننده و هم مصرفکننده را متضرر میکند.
وی افزود: در برخی محصولات کشاورزی، اختلاف قیمت از سر مزرعه تا سطح شهر بسیار بالاست؛ بهگونهای که کشاورز محصول خود را با قیمت پایین میفروشد اما همان کالا با چندین برابر قیمت به دست مصرفکننده میرسد. در ادبیات بازاریابی کشاورزی از این موضوع با عنوان «حاشیه بازاریابی» یاد میشود.
رئیس سازمان مرکزی تعاون روستایی ایران با اشاره به برگزاری نشست اخیر با حضور تشکلهای کشاورزی و وزیر جهاد کشاورزی گفت: یکی از دغدغههای اصلی وزارت جهاد کشاورزی، استفاده از ظرفیت گسترده تعاونیهای روستایی برای کاهش این شکاف قیمتی است. در حال حاضر حدود ۶۷۰۰ شرکت تعاونی روستایی و کشاورزی در سراسر کشور فعالیت دارند و میتوانند نقش مؤثری در ساماندهی بازار ایفا کنند.
برابری با اشاره به مفهوم «تعادل زمانی و مکانی» در بازار محصولات کشاورزی اظهار داشت: در زمان اوج برداشت، به دلیل افزایش عرضه، قیمت محصولات کاهش مییابد؛ در حالی که در نقاط دیگر کشور همان محصول مورد نیاز بازار مصرف است. شبکه تعاونیها میتواند با انتقال بهموقع محصولات از مبادی تولید به مراکز مصرف، این تعادل را برقرار کند.
وی ادامه داد: تعاونیها به دلیل آنکه اعضای آنها خود کشاورزان هستند، به دنبال منافع غیرمتعارف یا احتکار نیستند و میتوانند با توزیع مناسب محصولات، هم از کشاورز حمایت کنند و هم کالا را با قیمت مناسب به دست مصرفکننده برسانند.
رئیس سازمان مرکزی تعاون روستایی ایران تأکید کرد: تحقق این هدف نیازمند توسعه زیرساختهایی مانند انبار، سردخانه، حملونقل مناسب و صنایع تبدیلی است. بخشی از این امکانات در شبکه تعاون روستایی وجود دارد اما برای تکمیل زنجیره تنظیم بازار، استفاده از ظرفیت بخش خصوصی نیز ضروری است.
برابری همچنین به اهمیت «کشت قراردادی» اشاره کرد و گفت: بسیاری از صنایع و بنگاههای بزرگ نیازمند تأمین مستمر محصولات کشاورزی هستند اما دسترسی مستقیم به کشاورزان ندارند. تعاونیهای روستایی میتوانند با اجرای کشت قراردادی، ارتباط میان تولیدکنندگان و بازارهای بزرگ مصرف یا صادرات را برقرار کنند.
وی افزود: در این مدل، بازار فروش محصولات از پیش مشخص میشود و کشاورز با اطمینان بیشتری اقدام به تولید میکند؛ موضوعی که علاوه بر کاهش ریسک تولید، به ثبات بازار نیز کمک خواهد کرد.
رئیس سازمان مرکزی تعاون روستایی ایران درباره سیاست «خرید توافقی» نیز گفت: تعاونیها میتوانند پیش از ایجاد التهاب در بازار و افت شدید قیمتها، با خرید توافقی محصولات از کشاورزان، از زیان تولیدکنندگان جلوگیری کنند.
وی تصریح کرد: شرکتهای تعاونی به دلیل شناخت دقیق از وضعیت تولید و هزینههای کشاورزان، قادرند در زمان مناسب وارد بازار شوند و با نگهداری یا هدایت محصولات به صنایع تبدیلی، تعادل بازار را حفظ کنند.
برابری در بخش دیگری از سخنان خود بر ضرورت آموزش در شبکه تعاونیهای روستایی تأکید کرد و گفت: آموزش هزینه نیست، بلکه سرمایهگذاری برای کاهش هزینهها و افزایش بهرهوری است. برنامهریزی برای آموزش و توانمندسازی تعاونیها در دستور کار سازمان قرار دارد.
وی در پایان ابراز امیدواری کرد با حمایت دولت و اجرای برنامههای جدید، شاهد تقویت تعاونیهای روستایی، حمایت مؤثرتر از تولیدکنندگان و کاهش نقش واسطههای غیرضروری در بازار محصولات کشاورزی باشیم.
