باشگاه خبرنگاران جوان - جنگ غزه در حالی وارد سومین سال خود شده است که ماشین ترور رژیم صهیونیستی همچنان رهبران و فرماندهان مقاومت فلسطین را هدف قرار می‌دهد. در تازه‌ترین حلقه این زنجیره، عزالدین الحداد، فرمانده گردان‌های عزالدین القسام، شاخه نظامی جنبش مقاومت اسلامی حماس، روز جمعه ۱۵ مه ۲۰۲۶ برابر با ۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۵، در حمله‌ای که منزل مسکونی او را هدف قرار داد، به شهادت رسید. در این حمله، همسر و دختر او نیز جان باختند؛ رویدادی که بار دیگر ابعاد انسانی و تراژیک جنگ غزه و وحشی‌گری رژیم ترور را برجسته کرد.

شهادت عزالدین الحداد تنها حذف یک فرمانده نظامی نبود؛ بسیاری از تحلیلگران فلسطینی و حتی رسانه‌های عبری از او به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مغز‌های عملیاتی و چهره‌های پنهان حماس یاد می‌کردند. شخصیتی که در سال‌های اخیر، پس از ترور سلسله‌ای رهبران ارشد مقاومت، به نماد تداوم ساختار فرماندهی قسام تبدیل شده بود؛ مردی که اسرائیل او را «روح قسام» می‌نامید.

نام عزالدین الحداد تا پیش از جنگ بزرگ غزه در اکتبر ۲۰۲۳ کم‌تر در رسانه‌ها مطرح می‌شد. برخلاف چهره‌هایی، چون یحیی سنوار یا محمد الضیف که شناخته‌شده‌تر بودند، الحداد عمدتاً در سایه فعالیت می‌کرد. او به‌عنوان فرمانده میدانی و طراح عملیات‌های پیچیده شناخته می‌شد و سال‌ها در ساختار امنیتی و نظامی حماس حضور داشت.

اما پس از آغاز عملیات «طوفان الاقصی» و ورود جنگ به مرحله‌ای بی‌سابقه، نقش او به‌تدریج برجسته شد. ترور رهبران بلندپایه حماس از سوی رژیم صهیونیستی، خلأ‌های بزرگی در ساختار فرماندهی مقاومت ایجاد کرد. اسماعیل هنیه، یحیی سنوار، محمد الضیف و مروان عیسی از جمله چهره‌هایی بودند که در حملات اسرائیل هدف قرار گرفتند؛ اما هر بار، فردی دیگر جای آنان را گرفت و ساختار قسام به فعالیت ادامه داد.

در این میان، عزالدین الحداد به یکی از مهم‌ترین مهره‌های باقی‌مانده مقاومت تبدیل شد. رسانه‌های اسرائیلی او را «مغز متفکر بازسازی شبکه فرماندهی حماس» توصیف می‌کردند و دستگاه‌های امنیتی رژیم صهیونیستی معتقد بودند او نقش مهمی در هماهنگی عملیات‌ها، انتقال فرماندهی و حفظ انسجام نیرو‌های قسام داشته است.

همین مسئله باعث شد الحداد به تحت تعقیب‌ترین فرد اسرائیل تبدیل شود. رژیم صهیونیستی برای دریافت اطلاعاتی که به بازداشت یا ترور او منجر شود، جایزه‌ای ۷۵۰ هزار دلاری تعیین کرده بود؛ رقمی که نشان می‌داد تل‌آویو تا چه اندازه او را تهدیدی جدی تلقی می‌کند.

حدود یک سال پیش از عملیات طوفان الاقصی، ویدئویی از سوی گردان‌های قسام منتشر شد که در آن عزالدین الحداد با لباس نظامی ظاهر می‌شد. حضور رسانه‌ای او در آن زمان، توجه بسیاری را جلب کرد؛ چراکه الحداد معمولاً از انظار عمومی دور نگه داشته می‌شد.

او در آن پیام هشدار داد که اسرائیل در هر جنگ آینده، از «دقت، شدت و تأثیر موشک‌های قسام» شگفت‌زده خواهد شد. این سخنان در آن زمان بیشتر به یک پیام تبلیغاتی شباهت داشت، اما حوادث بعدی نشان داد که مقاومت فلسطین در حال آماده‌سازی مرحله‌ای متفاوت از رویارویی با اسرائیل بوده است.

عملیات طوفان الاقصی در اکتبر ۲۰۲۳، نه‌تنها معادلات امنیتی اسرائیل را دگرگون کرد، بلکه نشان داد گردان‌های قسام طی سال‌های محاصره و فشار، توانسته‌اند ظرفیت‌های پیچیده‌ای در حوزه موشکی، پهپادی و عملیات زمینی ایجاد کنند.

پس از آن، اسرائیل یکی از اهداف اصلی خود را نابودی کامل ساختار فرماندهی حماس اعلام کرد. با این حال، استمرار عملیات‌های مقاومت و ظهور فرماندهان جدید، نشان داد که حماس ساختاری مبتنی بر جایگزینی سریع فرماندهان دارد؛ مسئله‌ای که بار‌ها محاسبات تل‌آویو را با مشکل مواجه کرد.

در ادبیات رسانه‌ای فلسطین، لقب «روح قسام» برای عزالدین الحداد صرفاً یک عنوان احساسی نبود. او برای بسیاری از نیرو‌های مقاومت نماد استمرار و پایداری تشکیلاتی محسوب می‌شد. فردی که به‌رغم ترور‌های گسترده، تخریب زیرساخت‌ها و فشار‌های سنگین نظامی، توانست بخشی از شبکه فرماندهی حماس را حفظ کند.

گزارش‌های منتشرشده از غزه حاکی از آن بود که الحداد نقش مهمی در بازسازی ارتباطات میدانی، سازماندهی نیرو‌ها و مدیریت نبرد‌های فرسایشی در مناطق مختلف غزه داشته است. برخی منابع فلسطینی حتی از او به‌عنوان یکی از معماران تغییر تاکتیک‌های جنگ شهری در برابر ارتش اسرائیل یاد می‌کردند.

در سوی مقابل، رسانه‌های عبری معتقد بودند الحداد یکی از افرادی بود که مدل «نبرد طولانی‌مدت» را در ساختار حماس تقویت کرد؛ راهبردی که هدف آن، فرسایش تدریجی ارتش اسرائیل و افزایش هزینه‌های انسانی و اقتصادی جنگ برای تل‌آویو بود.

جزئیات حمله‌ای که به شهادت الحداد منجر شد، هنوز به‌طور کامل منتشر نشده است؛ اما منابع فلسطینی اعلام کرده‌اند جنگنده‌های اسرائیلی منزل او را هدف قرار داده‌اند. در این حمله، همسر و دخترش نیز شهید شدند.

تصاویر منتشرشده از محل حادثه، بار دیگر حجم ویرانی‌های غزه را به نمایش گذاشت؛ شهری که طی سال‌های اخیر بار‌ها زیر آتش شدید قرار گرفته و بخش‌های وسیعی از آن تخریب شده است.

شهادت اعضای خانواده فرماندهان مقاومت، مسئله‌ای است که در طول جنگ غزه بار‌ها تکرار شده است. اسرائیل مدعی است که رهبران حماس در مناطق مسکونی فعالیت می‌کنند، اما گروه‌های حقوق بشری و نهاد‌های بین‌المللی بار‌ها نسبت به تلفات گسترده غیرنظامیان در حملات اسرائیل هشدار داده‌اند.

پس از اعلام خبر شهادت الحداد، گروه‌های فلسطینی پیام‌های متعددی صادر کردند و از او به‌عنوان یکی از چهره‌های مؤثر مقاومت یاد کردند. در شبکه‌های اجتماعی نیز تصاویر و ویدئو‌های مربوط به او به‌سرعت منتشر شد و کاربران فلسطینی او را نماد «نسل فرماندهانی» دانستند که در دل محاصره و جنگ رشد کردند.

ترور عزالدین الحداد در حالی رخ می‌دهد که اسرائیل طی سال‌های گذشته راهبرد «قطع سر» را علیه مقاومت فلسطین دنبال کرده است؛ راهبردی مبتنی بر حذف رهبران و فرماندهان کلیدی با هدف فروپاشی ساختار سازمانی گروه‌های مقاومت.

با این حال، تجربه جنگ‌های گذشته نشان داده که این سیاست، اگرچه ضربات سنگینی وارد می‌کند، اما لزوماً به پایان مقاومت منجر نمی‌شود. حماس و دیگر گروه‌های فلسطینی طی دهه‌های گذشته بار‌ها پس از ترور فرماندهان ارشد خود، افراد جدیدی را جایگزین کرده‌اند.

شهادت الحداد بدون تردید ضربه‌ای مهم به گردان‌های قسام محسوب می‌شود؛ به‌ویژه آن که او از معدود فرماندهان بلندپایه باقی‌مانده پس از موج ترور‌های اخیر بود. اما پرسش اصلی این است که آیا حذف او می‌تواند معادلات جنگ را تغییر دهد؟

برخی تحلیلگران معتقدند ساختار حماس در سال‌های اخیر به‌شدت غیرمتمرکز شده و همین مسئله باعث شده توانایی ادامه فعالیت حتی پس از ترور فرماندهان حفظ شود. از سوی دیگر، اسرائیل همچنان بر این باور است که حذف رهبران ارشد، به‌مرور توان عملیاتی مقاومت را تضعیف خواهد کرد.

در هر صورت، نام عزالدین الحداد اکنون به فهرست بلند فرماندهان شهیدشده مقاومت فلسطین افزوده شده است؛ فهرستی که از نگاه فلسطینی‌ها، بخشی از حافظه تاریخی مبارزه در غزه را شکل می‌دهد.غزه امروز بیش از هر زمان دیگری مصداق همان شعری است که سال‌ها در ادبیات مقاومت تکرار شده است؛ «وقتی مردی بر زمین بیفتد، مرد دیگری برمی‌خیزد.»