باشگاه خبرنگاران جوان؛ رضوان پاک منش - لالی، واقع در شمال استان، نمونه‌ای بارز از مناطقی است که تحت تأثیر پدیده فرونشست، با مخاطرات فزاینده‌ای روبه‌رو شده است. فرونشست زمین به کاهش تدریجی یا ناگهانی ارتفاع سطح زمین گفته می‌شود که عمدتاً ناشی از برداشت بی‌رویه آب‌های زیرزمینی است. وقتی آبخوان‌ها (لایه‌های زمین حاوی آب زیرزمینی) بیش از حد برداشت می‌شوند، حفره‌های خالی ایجاد شده و لایه‌های بالایی زمین نشست می‌کنند. در لالی، مانند بسیاری دیگر از مناطق استان خوزستان، عوامل متعددی در تشدید فرونشست نقش دارند. 

توسعه کشاورزی، به‌ویژه کشت محصولات آب‌بر، بدون توجه به ظرفیت منابع آبی، موجب برداشت‌های غیرمجاز و بیش از حد از چاه‌ها و منابع آب زیرزمینی شده است. این برداشت‌ها، تعادل هیدرولوژیکی منطقه را بر هم زده و به تضعیف لایه‌های زمین منجر می‌شود. 

دوره‌های خشکسالی متوالی و کاهش قابل توجه میزان بارش در سال‌های اخیر، منابع آب سطحی و تغذیه آبخوان‌ها را محدود کرده و فشار بر منابع آب زیرزمینی را افزایش داده است. 

اگرچه در لالی کمتر مطرح است، اما در برخی مناطق، فعالیت‌های معدنی، حفاری‌ها و ساخت‌وساز‌های بی‌رویه نیز می‌تواند به تشدید فرونشست کمک کند. افزایش تقاضا برای آب در مصارف شرب و خانگی، به‌ویژه در مناطق شهری، فشار مضاعفی بر منابع آب زیرزمینی وارد می‌کند. 

لالی، نفس‌های آخرش را می‌کشد؛ زمین زیر پای شهر فرو می‌ریزد! 

گزارش‌ها از شهر لالی حاکی از تداوم پدیده فرونشست زمین در برخی محلات این شهر است؛ مشکلی که طبق گفته شهروندان، هر ساله تکرار شده و امنیت سکونت خانواده‌ها را به چالش می‌کشد. در پی این گزارش‌ها، مدیرکل مدیریت بحران خوزستان از انجام مطالعات تکمیلی زمین‌شناسی و اقدامات اصلاحی توسط شرکت آب و فاضلاب خبر داد. 

بر اساس مشاهدات میدانی و اظهارات ساکنان، برخی از منازل در شهر لالی با پدیده فرونشست و ترک‌خوردگی مواجه هستند. 

یکی از شهروندان در گفت‌و‌گو با خبرنگار ما اعلام کرد: «ما چهار خانوار هستیم که در یک منزل زندگی می‌کنیم و هر سال این مشکل را داریم.» این اظهارات گویای تداوم و ریشه‌دار بودن این پدیده در منطقه است که نیازمند بررسی‌های کارشناسانه و اقدامات پیشگیرانه است. 

علی عبدالهی مدیرکل مدیریت بحران استانداری خوزستان، در گفت‌و‌گو با خبرنگار ما در تشریح اقدامات صورت گرفته، اظهار داشت: مطالعات تکمیلی در خصوص عوامل مؤثر بر فرونشست توسط اداره کل زمین‌شناسی منطقه در حال انجام است.

وی با اشاره به آسیب‌های احتمالی به زیرساخت‌های شهری، افزود: «در خصوص شکستگی‌های خطوط انتقال آب که ممکن است تحت تأثیر این پدیده ایجاد شده باشد، شرکت آب و فاضلاب اقدامات لازم را برای تعمیر و اصلاح این خطوط در دست اجرا دارد.» 

مدیرکل مدیریت بحران خوزستان همچنین بر لزوم ساماندهی وضعیت دفع آب‌های سطحی تأکید کرد و گفت: «دفع آب‌های سطحی که یکی از عوامل تشدیدکننده فرونشست محسوب می‌شود، توسط شرکت آب و فاضلاب پیگیری و اجرا می‌شود.» 

این در حالی است که پدیده فرونشست زمین یکی از مخاطرات زیست‌محیطی جدی در کشور محسوب می‌شود که می‌تواند تبعات اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی گسترده‌ای به همراه داشته باشد. انتظار می‌رود با تکمیل مطالعات زمین‌شناسی و اجرای به‌موقع راهکار‌های اصلاحی، از گسترش این پدیده در شهر لالی جلوگیری شده و دغدغه ساکنان این مناطق مرتفع گردد.

آینده‌ای که زیر آوار فرونشست مدفون می‌شود! 

پیامد‌های فرونشست زمین، به‌خصوص در مناطق مسکونی و کشاورزی، می‌تواند بسیار ویرانگر باشد ترک‌خوردگی و شکستگی در خطوط لوله آب، فاضلاب، گاز و تأسیسات برق، یکی از بارزترین پیامد‌های فرونشست است. این امر علاوه بر هزینه‌های سنگین تعمیر و نگهداری، می‌تواند منجر به قطع خدمات حیاتی و بروز حوادث ناگوار شود. همانطور که در گزارش‌ها اشاره شد، شکستگی خطوط آب و تلاش آب و فاضلاب برای رفع آن، شاهدی بر این مدعاست.

نشست زمین باعث ایجاد شکاف در دیوارها، پی ساختمان‌ها و حتی تخریب منازل می‌شود. این وضعیت، همانطور که شهروندان لالی تجربه می‌کنند، زندگی را برای ساکنان ناامن کرده و خسارات مالی فراوانی به بار می‌آورد.

فرونشست می‌تواند باعث نفوذ آب شور به منابع آب شیرین یا آلودگی آبخوان‌ها شود. همچنین، با کاهش سطح آب زیرزمینی، دسترسی به منابع آبی برای شرب و کشاورزی دشوارتر و پرهزینه‌تر می‌گردد.

کاهش دسترسی به آب و آسیب به زمین‌های کشاورزی، بهره‌وری را در بخش زراعت کاهش داده و معیشت کشاورزان را به خطر می‌اندازد.

با کاهش ارتفاع زمین، توانایی آن در جذب آب‌های سطحی کمتر شده و احتمال وقوع سیلاب‌های ناگهانی و مخرب افزایش می‌یابد. دفع آب‌های سطحی که توسط آب و فاضلاب انجام می‌شود، تلاشی برای مدیریت این پیامد است.

فرونشست می‌تواند منجر به تغییرات دائمی در توپوگرافی منطقه، از بین رفتن اراضی و اکوسیستم‌های طبیعی و در نهایت، کاهش تاب‌آوری منطقه در برابر بلایای طبیعی شود. 

فرونشست زمین در لالی خوزستان، تنها یک مشکل فنی یا زیست‌محیطی نیست؛ بلکه زنگ خطری جدی برای آینده اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی این منطقه و کل استان خوزستان است. تکرار سالانه این مشکل، نشان‌دهنده ضرورت اتخاذ رویکردی قاطع، علمی و همه‌جانبه برای مهار این پدیده ویرانگر است. تا زمانی که برداشت بی‌رویه آب‌های زیرزمینی ادامه یابد و راهکار‌های پایدار اجرایی نشود، ساکنان لالی و دیگر مناطق در معرض خطر، همچنان با سایه سنگین فرونشست زندگی خواهند کرد. امید است با درک عمیق‌تر از ابعاد این بحران و تعهد مسئولان و مشارکت جامعه، بتوان گامی اساسی در جهت حفظ منابع آبی و زمین‌های ارزشمند خوزستان برداشت.