باشگاه خبرنگاران جوان - برای نخستین بار در ایران، نمونه‌ای از قورباغه درختی خاوری با رنگ آبی در زیستگاه‌های طبیعی استان گیلان مشاهده و ثبت شد؛ رخدادی کم‌نظیر که اهمیت اکولوژیک و پژوهشی ویژه‌ای برای مطالعات تنوع زیستی کشور دارد.

عباس عاشوری، معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی اداره کل حفاظت محیط زیست استان گیلان با اعلام این خبر گفت: قورباغه‌ها حدود ۸۸ درصد جمعیت دوزیستان جهان را تشکیل می‌دهند و بزرگترین گروه دوزیستان به شمار می‌روند. قورباغه درختی خاوری یکی از ۲۲ گونه دوزیستان ایران است که عمدتا در نواحی شمالی کشور و زیستگاه‌های جنگلی و مرطوب زندگی می‌کند.

او افزود: این گونه در شرایط طبیعی معمولا با رنگ‌های زرد مایل به سبز یا کرم مایل به قهوه‌ای مشاهده می‌شود، اما بروز ناهنجاری‌های رنگی یا «کالر آنومالی» در برخی موارد می‌تواند موجب تغییر رنگ بدن این جانوران شود. این اختلال که در اثر عوامل محیطی و به ویژه نوسانات شدید دمایی ایجاد می‌شود، پدیده‌ای نسبتا نادر در میان قورباغه‌ها است؛ به گونه‌ای که ممکن است از هر ۲۰ هزار قورباغه درختی، تنها یک مورد به رنگ آبی مشاهده شود.

معاون محیط زیست گیلان با اشاره به اهمیت رنگ در حیات جانوران اظهار داشت: رنگ یکی از مهمترین ویژگی‌های ظاهری جانوران و از شاخصه‌های اصلی شناسایی گونه‌ها محسوب می‌شود. در اغلب گونه‌های جانوری، رنگ بدن در راستای استتار و همرنگی با زیستگاه تکامل یافته تا به بقا و کاهش خطر شکار شدن کمک کند. به همین دلیل، قورباغه‌هایی که دچار اختلال رنگی می‌شوند، بیش از سایرین در معرض دیده شدن و شکار توسط شکارگران طبیعی قرار دارند.

عاشوری در تشریح نخستین مشاهده این پدیده در گیلان گفت: در ۹ فروردین ۱۳۹۹ یک نمونه قورباغه درختی خاوری آبی‌رنگ در جنوب شرقی لاهیجان و در نزدیکی تالاب سوستان توسط آریا آهنی‌زاده در یک روز آفتابی با دمای ۱۳ درجه سانتیگراد مشاهده و زنده‌گیری شد. این قورباغه پس از چند روز مجددا به رنگ سبز طبیعی تغییر یافت.

او ادامه داد: ۵ سال بعد و در ۱۲ فروردین ۱۴۰۴ هم دومین نمونه قورباغه درختی خاوری آبی‌رنگ کشور توسط مهرناز جهانی در درختزار‌های حاشیه یکی از انشعابات شلمان‌رود در محدوده روستا‌های سلوش و خرشتم بین لنگرود و املش مشاهده و ثبت شد. این قورباغه در شرایط آب و هوایی ابری، دمای ۳۳ درجه سانتیگراد و رطوبت ۶۰ درصد، در حالی که روی نهال بلوط و در ارتفاع حدود ۱۲۰ سانتیمتری از سطح زمین در حال استراحت بود، مشاهده شد.

معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی گیلان تصریح کرد: این نخستین بار است که مشاهده قورباغه درختی خاوری آبی‌رنگ در ایران به صورت علمی ثبت و گزارش آن در یک مجله معتبر بین‌المللی هرپتولوژی منتشر می‌شود. اهمیت این ثبت علمی از آن جهت است که هر ۲ مشاهده در بازه زمانی گذر از زمستان به بهار و همزمان با نوسانات شدید دمایی رخ داده‌اند.

عاشوری افزود: هر ۲ نمونه در محدوده جنگل‌های هیرکانی و در حاشیه رشته کوه البرز در استان گیلان و در فاصله حدود ۱۵ کیلومتری از یکدیگر مشاهده شده‌اند که این موضوع ضرورت پایش تخصصی‌تر، انجام مطالعات دانشگاهی و بررسی دقیق عوامل ژنتیکی و محیطی مؤثر بر بروز این ناهنجاری رنگی را دوچندان می‌کند.

او تأکید کرد: مطالعه و بررسی علمی این‌گونه پدیده‌های نادر می‌تواند به شناخت بهتر تنوع زیستی، ساز و کار‌های ژنتیکی و اثرات تغییرات اقلیمی بر حیات وحش منطقه کمک کرده و زمینه‌ساز حفاظت مؤثرتر از گونه‌های ارزشمند جنگل‌های هیرکانی باشد.

منبع: روابط عمومی اداره کل حفاظت محیط زیست استان گیلان