رهبران اروپایی با نگرانی فزاینده‌ای تحولات ناشی از تقابل میان آمریکا و ایران را دنبال می‌کنند؛ بحرانی که به‌تدریج از حوزه اقتصاد عبور کرده و می‌تواند به یک چالش سیاسی جدی برای دولت‌های طرفدار اتحادیه اروپا بدل شود.

افزایش هزینه‌های انرژی و کند شدن رشد اقتصادی، دولت‌های اروپایی را در موقعیتی دشوار قرار داده است؛ به‌ویژه آنکه ابزار‌های مالی آنها برای حمایت از شهروندان در برابر پیامد‌های این بحران محدود شده است. این وضعیت، زمینه را برای رشد نارضایتی عمومی و تقویت جریان‌های پوپولیستی فراهم کرده است.

به گفته مقامات اروپایی، افزایش قیمت انرژی به‌طور مستقیم هزینه‌های زندگی از جمله غذا، حمل‌ونقل و مسکن را بالا برده و بیشترین فشار را بر طبقات متوسط و کم‌درآمد وارد کرده است. این روند می‌تواند بی‌اعتمادی به دولت‌های ملی و حتی نهاد‌های اروپایی را افزایش دهد و حمایت از سیاست‌های حمایت‌گرایانه را تقویت کند.

فرانسه در این میان اهمیت ویژه‌ای دارد. تحلیلگران هشدار می‌دهند که در صورت تداوم شرایط فعلی، احتمال پیروزی جریان راست افراطی در انتخابات آینده افزایش می‌یابد؛ اتفاقی که می‌تواند پیامد‌های گسترده‌ای برای اروپا و جهان داشته باشد.

نشانه‌های تضعیف جریان‌های میانه‌رو تنها به فرانسه محدود نیست. در بلغارستان، پیروزی رومن رادف نگرانی‌ها را افزایش داده و در رومانی نیز بحران سیاسی می‌تواند به سقوط دولت طرفدار اتحادیه اروپا منجر شود. در آلمان هم حزب راست افراطی در حال تقویت جایگاه خود است.

در سطح اقتصادی، بحران کنونی با بسته شدن تنگه هرمز و اختلال در حمل‌ونقل نفت، قیمت‌ها را به بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه رسانده است. این شوک جدید، اقتصاد ضعیف اروپا را بیش از پیش تحت فشار قرار داده است.

ولادیس دامبروفسکی کمیسر اقتصاد اتحادیه اروپا، هشدار داده است که این وضعیت می‌تواند به رکود تورمی منجر شود؛ شرایطی که در آن رشد اقتصادی کاهش می‌یابد، اما تورم همچنان بالا باقی می‌ماند. او همچنین از احتمال بازنگری کاهشی در پیش‌بینی‌های اقتصادی خبر داده است.

رهبران اروپایی در نشست‌های اخیر خود گزینه‌هایی مانند کاهش مالیات برق، حمایت هدفمند از خانوار‌های آسیب‌پذیر، کاهش مالیات بر ارزش افزوده و سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های انرژی را بررسی کرده‌اند. با این حال، بدهی‌های سنگین باقی‌مانده از دوران کرونا، توان مداخله گسترده را از دولت‌ها سلب کرده است.

در همین حال، اختلافات قدیمی میان کشور‌های شمال و جنوب اروپا بر سر هزینه‌ها و سیاست‌های مالی دوباره شدت گرفته است. کشور‌های شمالی خواهان محدود کردن هزینه‌ها هستند، در حالی که کشور‌های جنوبی بر نیاز به حمایت مالی بیشتر تاکید دارند.

باشگاه خبرنگاران جوان - امانوئل مکرون رئیس‌جمهور فرانسه، در واکنش به فشار‌ها برای بازپرداخت سریع بدهی‌های دوران کرونا، این رویکرد را احمقانه توصیف کرده و خواستار انعطاف بیشتر در سیاست‌های مالی شده است.

در مجموع، رهبران اروپا با چالشی چندوجهی روبه‌رو هستند: بحرانی که از ژئوپلیتیک آغاز شده، به اقتصاد سرایت کرده و اکنون در حال تبدیل شدن به تهدیدی جدی برای ثبات سیاسی در قاره است.