باشگاه خبرنگاران جوان؛ رضوان پاک منش - سد ایوشان با هدف مهار جریان‌های فصلی رودخانه‌ها، تأمین آب مطمئن برای اراضی پایین‌دست، و توسعهٔ پایدار کشاورزی منطقه احداث شده است. 

پهنه‌ی پایین‌دست سد، شامل اراضی نسبتاً وسیع با بافت خاک متوسط تا سنگین و شیب ملایم است که امکان اجرای نظام‌های مختلف زراعی و باغی در آن فراهم می‌باشد.

منطقهٔ ایوشان دارای اقلیم نیمه‌خشک تا مدیترانه‌ای با بارندگی متوسط سالانه‌ی حدود ۴۰۰ تا ۵۰۰ میلی‌متر است. توزیع زمانی بارش عمدتاً در فصول پاییز و زمستان صورت می‌گیرد؛ بنابراین تأمین آب آبیاری در فصل رشد (بهار و تابستان) وابسته به سد است. 

کیفیت آب سد از نوع نسبتاً خوب، با هدایت الکتریکی پایین است که برای اغلب محصولات زراعی و باغی مناسب محسوب می‌شود.

تدوین اصلاح الگوی کشت شبکه پایاب سد ایوشان؛ گامی مؤثر در مدیریت بهینه منابع آب

در این جلسه که با حضور محمدی پور مدیر زراعت استان، سپهوندمدیر جهاد کشاورزی شهرستان خرم‌آباد، نماینده محترم حراست استان، کارشناسان ارشد زراعت استان و شهرستان، مسئولین مراکز زاغه، قائدرحمت و بیرانشهر برگزار شد، محور‌های اصلی بحث بر روی چالش‌های آبی منطقه، پتانسیل‌های خاک و نیاز‌های واقعی کشاورزان متمرکز بود.

محمدی پور مدیر زراعت استان اظهار داشت: «با توجه به محدودیت‌های آبی و تغییرات اقلیمی، بازنگری در الگوی کشت سنتی نه تنها یک انتخاب، بلکه یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر برای تداوم تولید در منطقه است.»

محمدی پور با تأکید بر حساسیت ویژه به وضعیت اراضی پایین‌دست سد ایوشان، بر لزوم پایش مستمر و دقت نظر همکاران در اجرای دقیق طرح‌های آبی، افزود: «با توجه به موقعیت استراتژیک اراضی پایین‌دست این سد، پیگیری دقیق و مستمر همکاران جهاد کشاورزی در این مناطق حیاتی است. کارشناسان مربوطه باید با دقت نظر بالا بر روند کشت نظارت داشته باشندو با رعایت اصول فنی و تعامل سازنده توزیع عادلانه و بهینه منابع آب را در الویت کاری خود قرار دهند.»

همچنین سپهوند مدیر جهاد کشاورزی شهرستان خرم آباد بیان نمود، تدوین اصلاح الگوی کشت منطقه در این جلسه، گامی عملیاتی برای کاهش تنش‌های آبی کشاورزان خرم‌آبادی است. ما بر این باوریم که با آموزش و همراهی بهره‌برداران، می‌توانیم ضمن حفظ امنیت غذایی، به سمت کشاورزی مدرن و پایدار حرکت کنیم.»

در پایان این جلسه، پس از بررسی‌های فنی و کارشناسی، اصلاح الگوی کشت منطقه شبکه پایاب سد ایوشان به طور رسمی تدوین و تصویب گردید. این الگوی جدید با هدف هماهنگی بین عرضه آب و تقاضای محصولات زراعی، طراحی شده است تا از هدر رفت منابع آب جلوگیری کرده و راندمان تولید را در منطقه ارتقا بخشد.

گفتنی است کارگروه تخصصی، فرآیند ابلاغ و آموزش این الگوی جدید را در اسرع وقت به کشاورزان منطقه آغاز خواهند کرد.

پایش‌های خاک‌شناسی منطقه نشان می‌دهد که بافت غالب خاک‌ها رسی-سیلتی تا لومی-رسی است؛ این خاک‌ها ظرفیت نگهداری آب بالایی دارند ولی به تهویه و زهکشی مناسب نیاز دارند. با بهبود زهکشی سطحی و زیرسطحی، می‌توان کشت‌های متنوعی از جمله زراعی و باغی را به‌طور پایدار اجرا کرد. pH خاک در محدوده ۷ تا ۷.۸ است و خطر شوری جدی وجود ندارد.

همچنین تنوع کشت، ریسک اقتصادی را کاهش داده و امکان توسعه صنایع تبدیلی محلی (مثل بسته‌بندی محصولات باغی و فرآوری گیاهان دارویی) را فراهم می‌آورد.

الگوی کشت پایین‌دست سد ایوشان باید بر پایه‌ی بهره‌وری آب، تنوع اقتصادی و سازگاری اقلیمی باشد. ترکیب متعادل بین غلات، باغات مقاوم به خشکی، و گیاهان دارویی در کنار استفاده از سامانه‌های نوین آبیاری، الگوی پایداری برای منطقه ایجاد می‌کند. 

تداوم آموزش کشاورزان، پایش کیفیت آب و خاک، و ایجاد بازار‌های هدف برای محصولات نیز شرط موفقیت این الگو است.