باشگاه خبرنگاران جوان؛ جواد فراهانی - محققان با موفقیت و از طریق یک کارآزمایی بالینی منحصر‌به‌فرد - که اولین مورد از نوع خود است - مبتنی بر "ایمونوتراپی" استفاده از دارو‌های سرکوب کننده سیستم ایمنی را در چندین بیمار پیوند کبد به مدت بیش از سه سال متوقف کردند.

این مطالعه اخیر که در مجله Nature Communications منتشر شده است، توسط مرکز پزشکی UPMC و دانشگاه پیتسبورگ انجام شده است.

محققان تأیید کردند که تزریق سلول‌های ایمنی مشتق شده از اهداکننده به گیرندگان پیوند کبد یک هفته قبل از پیوند و سپس کاهش تدریجی دارو‌های سرکوب کننده سیستم ایمنی یک سال بعد، امکان‌پذیر و ایمن است.

در حالی که این دارو‌ها برای جلوگیری از رد پیوند ضروری هستند، استفاده طولانی مدت از دارو‌های سرکوب کننده سیستم ایمنی باعث عوارض جانبی جدی از جمله آسیب کلیوی، عوارض متابولیکی می‌شود و بیماران را مستعد ابتلا به عفونت‌ها، انواع خاصی از سرطان و دیابت می‌کند.

نویسنده‌ی اصلی مقاله، آنگوس تامپسون، استاد جراحی و ایمونولوژی در دانشگاه پیتسبورگ، می‌گوید که رهایی بیماران از این عوارض، هدفی بوده است که محققان در پیتسبورگ، تحت هدایت مرحوم توماس استارزل، سه دهه پیش آغاز کردند.

کبد توانایی منحصر به فردی در بازسازی دارد و به یک فرد سالم اجازه می‌دهد بخشی از کبد خود را به فردی که نارسایی کبدی دارد اهدا کند. سپس هر دو بخش به دو کبد کامل تبدیل می‌شوند.

UPMC در این نوع پیوند در آمریکا پیشرو است و در سال ۲۰۲۵، ۸۹ عمل پیوند انجام داده است. با این حال، حتی با وجود این فناوری پیشرفته، گیرندگان پیوند به دارو‌های سرکوب‌کننده‌ی سیستم ایمنی مادام‌العمر نیاز داشتند، زیرا سیستم ایمنی بدن آنها به اندام جدید به عنوان یک مهاجم خارجی حمله می‌کرد.

در سال ۲۰۱۷، محققان آزمایشی را با ۱۳ بیمار آغاز کردند. هفته‌ها قبل از پیوند، تیم، گلبول‌های سفید خون به نام مونوسیت‌ها را از خون اهداکننده فیلتر کرده و آنها را به سلول‌های دندریتیک تنظیمی تبدیل کرد.

عملکرد این سلول‌ها آموزش سیستم ایمنی گیرنده برای تشخیص سلول‌های مضر و مفید است. سپس این سلول‌ها یک هفته قبل از عمل جراحی به گیرنده داده شد تا سیستم ایمنی او را آموزش دهد تا کبد اهداکننده را به عنوان یک عضو مفید تشخیص دهد و به آن حمله نکند.

یک سال پس از پیوند، شرکت‌کنندگان تحت آزمایش‌هایی قرار گرفتند تا مشخص شود که آیا سیستم ایمنی آنها آماده قطع مصرف دارو‌های سرکوب‌کننده سیستم ایمنی است یا خیر. از بین ۱۳ بیمار، هشت نفر واجد شرایط شروع ترک دارو بودند. از این تعداد، چهار نفر با موفقیت دارو را قطع کردند و سه نفر بیش از سه سال بدون دارو ماندند. این بدان معناست که میزان تحمل پیوند در بین بیماران واجد شرایط ۳۷.۵٪ بود، در حالی که این میزان در بیمارانی که در آزمایش شرکت نداشتند، تنها ۱۳٪ بود.

محققان هشدار می‌دهند که اگرچه نتایج امیدوارکننده است، اما هنوز در مرحله اکتشاف هستند و قطعی نیستند. این آزمایش کوچک بود و برای اثبات اثربخشی قطعی طراحی نشده بود.

محققان اکنون قصد دارند آزمایش‌های بزرگتری را در آینده انجام دهند که در آن بیماران به دو گروه تقسیم می‌شوند: یک گروه سلول‌های دندریتیک تنظیمی و گروه دیگر مراقبت‌های استاندارد را برای مقایسه مستقیم دریافت می‌کنند.

این تیم همچنین پیشنهاد می‌کند دارو‌های سرکوب‌کننده سیستم ایمنی مختلفی را که ممکن است با این سلول‌ها سازگارتر باشند، آزمایش کنند، سلول‌ها را پس از جراحی به جای قبل از آن تجویز کنند و حتی دریافت سلول‌ها از اهداکنندگان فوت‌شده را نیز در نظر بگیرند. تامپسون تأکید می‌کند که آنها به دنبال همکاری با سایر مراکز پیوند برای تسریع و گسترش تحقیقات خود هستند.

منبع: مدیکال اکسپرس