باشگاه خبرنگاران جوان - فایننشال تایمز در گزارشی مدعی شده است که ایران به‌طور مخفیانه یک ماهواره پیشرفته پایش فضایی ساخت چین را در اختیار گرفته؛ ماهواره‌ای که به ادعای این روزنامه، توانمندی تازه و قابل توجهی برای هدف‌گیری پایگاه‌های نظامی آمریکا در سراسر خاورمیانه، در جریان جنگ اخیر، در اختیار جمهوری اسلامی قرار داده است.

این روزنامه با استناد به آنچه «اسناد نظامی فاش‌شده ایران» می‌نامد، ادعا می‌کند ماهواره‌ای با نام «دیدبان-۱» (TEE-01B) در اواخر سال ۲۰۲۴، پس از پرتاب از چین، توسط نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی خریداری شده است.

به نوشته فایننشال تایمز، فهرست‌های مختصات زمان‌دار، تصاویر ماهواره‌ای و تحلیل‌های مداری نشان می‌دهد که فرماندهان نظامی ایران در ادامه، این ماهواره را برای رصد پایگاه‌های کلیدی نظامی آمریکا به کار گرفته‌اند. این روزنامه مدعی است تصاویر مورد اشاره در ماه مارس و پیش و پس از حملات پهپادی و موشکی به این اهداف ثبت شده‌اند.

این گزارش همچنین ادعا می‌کند که ماهواره دیدبان-۱ توسط شرکت چینی Earth Eye Co ساخته و پرتاب شده؛ شرکتی که به گفته خود خدمات «تحویل در مدار» ارائه می‌دهد—مدلی کمتر شناخته‌شده که در آن، فضاپیما پس از قرار گرفتن در مدار، به مشتریان خارجی واگذار می‌شود.

فایننشال تایمز می‌نویسد در چارچوب این توافق، سپاه پاسداران به ایستگاه‌های زمینی تجاری شرکت Emposat، مستقر در پکن، دسترسی پیدا کرده است؛ شرکتی که خدمات کنترل ماهواره و داده را با شبکه‌ای گسترده در آسیا، آمریکای لاتین و سایر مناطق ارائه می‌دهد.

این روزنامه در ادامه، با اشاره به پیامد‌های منطقه‌ای، مدعی است استفاده از یک ماهواره ساخت چین توسط سپاه—در شرایطی که تهران بار‌ها همسایگان خود را با موشک و پهپاد هدف قرار داده—می‌تواند حساسیت‌برانگیز باشد؛ به‌ویژه با توجه به اینکه چین بزرگ‌ترین شریک تجاری کشور‌های خلیج فارس و بزرگ‌ترین خریدار نفت آنهاست.

به ادعای این گزارش، داده‌ها نشان می‌دهد این ماهواره در روز‌های ۱۳، ۱۴ و ۱۵ مارس از پایگاه هوایی پرنس سلطان در عربستان سعودی تصویربرداری کرده است. این روزنامه می‌نویسد که در ۱۴ مارس، دونالد ترامپ تأیید کرده هواپیما‌های آمریکایی در این پایگاه هدف قرار گرفته‌اند و پنج هواپیمای سوخت‌رسان نیروی هوایی آمریکا آسیب دیده‌اند.

فایننشال تایمز همچنین مدعی است این ماهواره از پایگاه هوایی موفق السلتی در اردن و مناطقی نزدیک به پایگاه ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا در منامه بحرین و فرودگاه اربیل عراق، همزمان با حملات منتسب به سپاه، تصویربرداری کرده است.

به نوشته این روزنامه، دیگر مناطق تحت نظارت شامل کمپ بوهرینگ و پایگاه علی السالم در کویت، پایگاه لمونیه در جیبوتی و فرودگاه بین‌المللی دقم در عمان بوده‌اند. همچنین زیرساخت‌های غیرنظامی خلیج فارس، از جمله بندر کانتینری خورفکان و نیروگاه و تأسیسات آب‌شیرین‌کن قدفا در امارات و مجتمع آلومینیوم آلبا در بحرین—که از بزرگ‌ترین واحد‌های ذوب آلومینیوم جهان است—نیز مورد پایش قرار گرفته‌اند.

نیکول گراژوسکی، کارشناس ایران در دانشگاه ساینس‌پو، به نقل از این گزارش گفته است: «این ماهواره به‌وضوح برای اهداف نظامی استفاده می‌شود، چرا که تحت مدیریت نیروی هوافضای سپاه است، نه برنامه فضایی غیرنظامی ایران.»

او افزوده است: «ایران در این جنگ به چنین قابلیت خارجی نیاز دارد، زیرا این امکان را به سپاه می‌دهد که اهداف را از پیش شناسایی کرده و میزان موفقیت حملات خود را ارزیابی کند.»

این گزارش در ادامه ادعا می‌کند ماهواره دیدبان-۱ قادر است تصاویری با دقت حدود نیم متر ثبت کند—سطحی از دقت که با تصاویر ماهواره‌ای تجاری پیشرفته غربی قابل مقایسه است و نسبت به توان داخلی ایران، ارتقای چشمگیری محسوب می‌شود.

فایننشال تایمز در یک مقایسه می‌نویسد ماهواره قبلی سپاه، نور-۳، دقتی در حدود ۵ متر داشته که نسبت به نور-۲ بهبود یافته، اما همچنان به‌مراتب کم‌دقت‌تر از ماهواره چینی بوده و برای شناسایی دقیق تجهیزات نظامی کافی نیست.

این روزنامه همچنین با استناد به وب‌سایت Earth Eye Co ادعا می‌کند که این شرکت پیش‌تر یک انتقال «در مدار» به کشوری نامشخص در چارچوب ابتکار کمربند و جاده انجام داده است؛ طرحی که ایران در سال ۲۰۲۱ به آن پیوسته است.

در حالی که این شرکت کاربرد‌هایی مانند کشاورزی، پایش اقیانوس‌ها و مدیریت منابع را برای ماهواره عنوان کرده، فایننشال تایمز مدعی است اسناد نشان می‌دهد سپاه در سپتامبر ۲۰۲۴ حدود ۲۵۰ میلیون یوان برای در اختیار گرفتن کنترل این سیستم پرداخت کرده است.

به نوشته این روزنامه، شرکت Emposat نرم‌افزار و زیرساخت زمینی لازم را برای اداره ماهواره در اختیار سپاه قرار داده و امکان ارسال فرمان، دریافت داده و هدایت عملیات ماهواره را از هر نقطه جهان فراهم کرده است. جیم لمسون، تحلیلگر سابق سیا، به نقل از این گزارش گفته است: «این در واقع بخشی از راهبرد پراکندگی دارایی‌های فضایی ایران است... شما به‌سادگی نمی‌توانید یک ایستگاه زمینی چینی در کشور دیگر را هدف قرار دهید.»

فایننشال تایمز همچنین به حملات اخیر اسرائیل به مراکز فضایی ایران اشاره کرده و می‌نویسد ارتش اسرائیل مدعی شده این مراکز برای توسعه ماهواره‌های نظامی و جمع‌آوری اطلاعات مورد استفاده قرار می‌گرفته‌اند. در ادامه گزارش آمده است که استفاده ایران از قابلیت‌های ماهواره‌ای خارجی در بستری از همکاری‌های عمیق‌تر با روسیه و چین صورت می‌گیرد؛ در حالی که به گفته تحلیلگران، مرز میان فعالیت‌های غیرنظامی و نظامی در صنعت فضایی چین چندان شفاف نیست.

این روزنامه با اشاره به گزارش قبلی خود، ادعا می‌کند که یک شرکت چینی دیگر نیز تصاویر ماهواره‌ای در اختیار حوثی‌های یمن قرار داده است. در بخش دیگری از گزارش، فایننشال تایمز به ارتباط شرکت Emposat با ساختار‌های نظامی چین پرداخته و به نقل از کارشناسان، آن را محصولی از پیوند میان نهاد‌های دولتی و نظامی این کشور توصیف می‌کند.

در ادامه، دنیس وایلدر، مقام پیشین سیا، به نقل از این گزارش گفته است چین سابقه ارائه تسلیحات به ایران را دارد و این اقدام را بخشی از یک راهبرد عمل‌گرایانه برای اثرگذاری بر تهران می‌داند. این گزارش همچنین به نقل از یک منبع ناشناس ادعا می‌کند که نشانه‌هایی از بررسی احتمال ارسال موشک‌های دوش‌پرتاب از سوی چین به ایران وجود داشته، هرچند سیا از اظهار نظر در این‌باره خودداری کرده است.

در واکنش‌ها، فایننشال تایمز می‌نویسد وزارت خارجه چین و شرکت‌های مرتبط پاسخی به درخواست‌ها نداده‌اند. همچنین کاخ سفید به‌طور مشخص درباره ارتباط Emposat با سپاه اظهار نظر نکرده، اما به اظهارات دونالد ترامپ اشاره کرده که هشدار داده بود چین در صورت کمک نظامی به ایران با «مشکلات بزرگی» مواجه خواهد شد.

در پایان، سفارت چین در واشنگتن به این روزنامه گفته است: «ما قاطعانه با انتشار اطلاعات گمانه‌زنانه و القایی علیه چین مخالفیم.» لیو پنگیو، سخنگوی سفارت، نیز افزوده است: «ما موضعی عینی و بی‌طرفانه داریم و برای پیشبرد مذاکرات صلح تلاش کرده‌ایم. هرگز در اقداماتی که موجب تشدید تنش شود مشارکت نمی‌کنیم.»