باشگاه خبرنگاران جوان؛ محبوبه کباری - اهمیت استراتژیک تنگه هرمز، فراتر از جایگاه جغرافیایی آن، همواره به عنوان عاملی تعیین‌کننده در معادلات منطقه‌ای و جهانی مطرح بوده است.

 در دورانی که تنش‌ها در منطقه افزایش پیدا کرده و جنگ‌ها به عرصه‌های نوینی کشیده شده‌اند، تنگه هرمز بار دیگر توانسته است تأثیرات شگرف خود بر امنیت انرژی جهان و ثبات اقتصادی بین‌المللی را به اثبات رساند؛ به طوری‌که نقش محوری تنگه هرمز در مذاکرات ایران و آمریکا و همچنین، تأثیر آن بر بازدارندگی نظامی کشور بر کسی پوشیده نیست و مدیریت هوشمندانه ایران بر این آبراه حیاتی، نه تنها توانسته است تعادل قدرت را در منطقه به نفع ایران تغییر دهد، بلکه با ایجاد فشار‌های اقتصادی قابل توجه بر کشور‌های متخاصم، آن‌ها را ناگزیر به تجدیدنظر در سیاست‌های خود و حتی ورود به گفت‌و‌گو‌های دیپلماتیک کرده است.

تاثیر تنگه هرمز بر اقتصاد آمریکا و جهان

عرضه انرژی و قیمت‌ها، تورم و رکود، تأثیر بر بازارهای مالی و تغییر موازنه اقتصادی از جمله مواردی هستند که نشان می‌دهند تنگه هرمز می‌تواند بر اقتصاد جهان تأثیر زیادی داشته باشد و بدنبال آن، نقش مهمی در مذاکرات ایران و آمریکا ایفا کند. زیرا این تنگه توانست به عنوان اهرم فشار اقتصادی، آمریکا را به مذاکره وادار کند و یکی از شروط مهم این مذاکره باشد. 

محمّد رضا پورابراهیمی، رئیس کمیسیون اقتصادی دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام درمورد اهمیت تنگه هرمز بر موضوعات اقتصادی مذاکرات ایران و آمریکا و نقش آن در معادلات جهانی گفت: اهمیت تنگه هرمز در این دورانی که از جنگ تحمیلی سوم گذشته است در بخش‌های مختلف خودش را نشان داده که بر انرژی دنیا فراتر از عدد و رقم‌ها تأثیر گذاشته است. 

تنگه هرمز به واسطه انرژی و فرآورده‌های مربوط به آن و تأمین کالاها، یک موقعیت بسیار مهم در عرصه اقتصاد بین‌الملل دارد و در همه حقوق بین‌الملل، این ظرفیت وجود دارد که ایران می‌تواند برای مسائل مربوط به حاکمیت خودش در خصوص تنگه هرمز اقدام کند؛ تا جایی که کشتی‌های دارای مجوز توانستند با هماهنگی و اجازه ایران از این تنگه عبور کرده و مسیر تردد خود را مثل گذشته پیگیری کنند، امّا کشور‌هایی که به هر دلیلی با حمایت دولت‌های متخاصم بوده و یا به طور مستقیم با آن دولت‌ها بودند، نتوانستند از ظرفیت تنگه هرمز استفاده کنند و امروز، آثار ناشی از آن به یک شرایطی تبدیل شده است که تعادل را در مواجهه دشمن با کشور در حوزه اقتصادی تغییر داده است. علاوه بر این، توان نظامی کشور بر همه کشور‌های منطقه و دنیا اثبات شده است.

رئیس کمیسیون اقتصادی دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت ادامه داد: موضوعی که مهم‌ترین عامل بازدارنده در توقف جنگ و جلوگیری از آینده‌ای شده است که به خیال خام دشمن به کشور حمله خواهد کرد به نظر بنده این است که موازنه در حوزه اقتصادی تغییر کرده است و این مولفه را در جنگ‌های قبلی نداشتیم.

اتفاقی که در این جنگ رقم خورد این بود به واسطه شرایطی که به وجود آمد این امکان فراهم شد تا برای اولین بار از تنگه هرمز استفاده شود؛ آن‌چه که امروز اذعان سیاستمداران است و یکی از مسئولان ارشد روسیه توییت کرد رونمایی از بمب اتم ایران بود که به تنگه هرمز مربوط بود. 

پورابراهیمی گفت: اهمیت تنگه هرمز به حدّی است که می‌تواند حتی موازنه را در جمهوری اسلامی ایران با کشور‌هایی مثل آمریکا، رژیم صهیونیستی و حتی برخی از کشور‌های عربی که در این جنگ مشارکت کرده‌اند را تغییر دهد و کفه سنگین این موازنه در بخش اقتصادی است و عامل بازدارنده‌ای که از طریق تنگه هرمز باعث شد که آمریکا پای میز مذاکره بنشیند موضوع اقتصادی است.

رئیس کمیسیون اقتصادی دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت ادامه داد: تپش اقتصاد دنیا در دست ایران است که به چه صورت بخواهد تنگه هرمز را اداره کند. زیرا نیاز خیلی از کشور‌ها به میزان انرژی است که از خاورمیانه صادر می‌شود و تقاضای دنیا بر اساس تولید است. وقتی که حدود ۲۱-۲۲ میلیون بشکه نفت که صادر می‌شده و معادلی از این صادرات از طریق تنگه هرمز صورت می‌گرفته است در حال حاضر، متوقف شده باعث کسری صادرات در این مدت جنگ شده است که بخش‌هایی از اقتصاد دنیا تحت تأثیر این رفتار قرار می‌گیرند. در نتیجه، اثرات تورمی به شدت نگرانی در دنیا به وجود می‌آورد و اثرات رکودی به همراه خواهد داشت.

پورابراهیمی گفت: اگر این روند ادامه پیدا کند پیش‌بینی می‌شود که در ماه‌های آینده، اقتصاد جهانی وارد یک رکود تورمی شود و شوک‌های اقتصادی، بیشتر خود را نشان خواهد داد.

رئیس کمیسیون اقتصادی دبیرخانه مجمع تشخیص مصلحت نظام در پاسخ به این سوال که «تنگه هرمز چه اهرم فشاری را در این مذاکرات برای کشور به وجود آورده است؟» گفت: این تنگه بر اقتصاد منطقه و جهان تأثیر گذاشته است؛ تا جایی که باعث شده است آمریکایی‌ها درمورد استمرار و ادامه جنگ تجدیدنظر کنند.

وقتی این جنگ اتفاق افتاد اولین چیزی که رخ داد افزایش قیمت انرژی در دنیا بود که تأثیر تورمی آن بر آمریکا نیز، ورود پیدا کرد و از طرفی، ریزش بازار‌های سهام کشور‌های اروپایی به دلیل تغییرات در بازار سهام آمریکا به وجود آمد. یعنی تورم و کاهش و ریزش سهام در آمریکا و کشور‌های اروپایی باعث شدند که نرخ بهره در آمریکا به دلیل همین دو پیامد افزایش پیدا کند و این باعث ایجاد چالش برای دولت ترامپ می‌شود.

پورابراهیمی افزود: به نظر ما، دلیل این که آمریکایی‌ها اعلام کردند که شروط ایران را می‌پذیرند این است که اگر این چند روز با شرایط جنگی استمرار پیدا می‌کرد بدون شک، آثارش برای آمریکا در تعیین وضعیت اقتصادی به مراتب بیشتر بود و اقتصاد آمریکا وارد یک بحران جدیدی می‌شود.

اگر ایران روی حتی یک بند از ۱۰ بند مطرح شده در مذاکرات بماند و آن هم رژیم حقوقی جدیدی است که باید برای تنگه هرمز بر اساس قوانین و ضوابط بین‌الملل ایجاد شود، فکر می‌کنم خیلی از موضوعات در این بند مستتر هستند و حتی تحریم‌ها هم، دیگر موضوعیتی نخواهند داشت و ایران می‌تواند مدیریت هوشمند بر تنگه هرمز داشته باشد.