باشگاه خبرنگاران جوان - در دوره‌های جنگ و شرایط بحرانی، رسانه‌ها نقشی فراتر از یک ابزار اطلاع‌رسانی معمولی پیدا می‌کنند و به یکی از ارکان اصلی ارتباط میان جامعه و نهاد‌های مسئول تبدیل می‌شوند. در چنین موقعیت‌هایی، سرعت تحولات بالا است و نگرانی و ابهام در میان افکار عمومی افزایش می‌یابد. در چنین شرایطی، وجود یک رسانه فراگیر که بتواند اطلاعات معتبر و به‌موقع را در اختیار مردم قرار دهد، اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند. رسانه عمومی در زمان بحران وظیفه دارد ضمن حفظ جریان پیوسته اطلاع‌رسانی، به شکل‌گیری درک دقیق‌تری از شرایط کمک کند و مانع از گسترش شایعات و اخبار نادرست شود. تجربه بحران‌های مختلف نشان داده اگر جریان اطلاع‌رسانی رسمی و ملی دچار وقفه شود یا با تأخیر و اختلال انجام گیرد، فضای اجتماعی به سرعت تحت تأثیر اخبار غیرموثق قرار می‌گیرد. از همین رو یکی از مهم‌ترین وظایف رسانه‌ها در شرایط جنگی، حفظ استمرار پخش و اطمینان از دسترسی همگانی به اطلاعات است.

 رسانه‌ها در این شرایط تلاش می‌کنند با پوشش مداوم رویدادها، ارائه گزارش‌های میدانی و استفاده از تحلیل‌های کارشناسی، تصویری روشن‌تر از وضعیت موجود ارائه دهند تا جامعه بتواند با آرامش بیشتری تحولات را دنبال کند. در کنار اطلاع‌رسانی، رسانه در زمان بحران وظیفه اجتماعی مهمی نیز بر عهده دارد. این وظیفه شامل کمک به حفظ آرامش عمومی، تقویت روحیه جامعه و ایجاد احساس همبستگی در میان مردم است. برنامه‌های رسانه‌ای در چنین شرایطی می‌توانند به کاهش اضطراب اجتماعی کمک کنند و با ارائه پیام‌های امیدبخش و روایت‌های انسانی، فضایی از همراهی و همدلی در جامعه ایجاد کنند. 

در چنین چهارچوبی، صداوسیما نیز تلاش کرده است با بهره‌گیری از ظرفیت‌های خبری، فنی و برنامه‌سازی خود، پخش برنامه‌ها و خدمات اطلاع‌رسانی را بدون وقفه ادامه دهد. این رسانه با فعال نگه داشتن شبکه‌های خبری و افزایش حجم برنامه‌های زنده، امکان دسترسی مستمر مردم به اطلاعات را فراهم کرده است. بخش‌های خبری و برنامه‌های تحلیلی در این دوره با تمرکز بیشتری به پوشش تحولات پرداخته‌اند و تلاش کرده‌اند تصویر روشن‌تری از شرایط موجود ارائه دهند.

صداوسیما همچنین با استفاده از ظرفیت مراکز استانی و واحد‌های سیار، پوشش رسانه‌ای گسترده‌تری ایجاد کرده است تا گزارش‌ها و اطلاعات از نقاط مختلف کشور به سرعت در اختیار مخاطبان قرار گیرد. این اقدام باعث شده اطلاع‌رسانی در شبکه‌ای گسترده شکل بگیرد. در حوزه اطلاع‌رسانی عمومی نیز این رسانه تلاش کرده پیام‌های ضروری و کاربردی و اخبار مهم را در اختیار مردم قرار دهد. اعلامیه‌های فوری، زیرنویس‌های خبری و برنامه‌های آموزشی کوتاه از جمله روش‌هایی بوده است که برای انتقال سریع اطلاعات مورد استفاده قرار گرفته است. این اطلاع‌رسانی‌ها با هدف افزایش آگاهی عمومی و کمک به تصمیم‌گیری بهتر شهروندان در شرایط حساس انجام شده است.

صداوسیما همچنین تلاش کرده است با ارائه اطلاعات تأییدشده و رسمی و موثق، از گسترش شایعات و فیک‌نیوز‌ها جلوگیری کند. در شرایطی که فضای مجازی ممکن است محل انتشار اخبار نادرست یا ناقص باشد، ارائه توضیحات روشن و شفاف از سوی رسانه معتبر ملی و فراگیر می‌تواند به کاهش ابهام و نگرانی کمک کند. به همین دلیل در بسیاری از برنامه‌ها تلاش شده است با حضور کارشناسان و گزارش‌های میدانی، ابعاد مختلف شرایط برای مخاطبان توضیح داده شود.

در کنار این اقدامات، توجه به وضعیت روحی و روانی مردم نیز یکی از محور‌های مورد توجه رسانه ملی بوده است. صداوسیما در این مدت برنامه‌هایی با رویکرد آرامش‌بخش و امیدآفرین پخش کرده است تا فضای اجتماعی از تنش و اضطراب دور بماند. پرداختن به فعالیت امدادگران، روایت‌های مردمی و برنامه‌های فرهنگی از جمله محتوایی بوده است که در این چهارچوب مورد توجه قرار گرفته است. مثلا برنامه «زمانه» و «من ایرانم». همچنین برنامه‌هایی برای کودکان در نظر گرفته شده است تا آرامش بیشتری داشته باشد.

از نظر فنی نیز این سازمان تلاش کرده با استفاده از امکانات پشتیبان و جایگزین، پایداری شبکه‌های پخش را حفظ کند. به طوری که بعد از وقوع چند مورد اختلال در پخش شبکه ها، در سریع‌ترین زمان ممکن مشکل حل شده است. بهره‌گیری از زیرساخت‌های مختلف پخش، تقویت پوشش رادیویی و استفاده از امکانات مراکز استانی نیز از جمله اقداماتی بوده است که برای جلوگیری از هرگونه اختلال در دسترسی مردم به رسانه انجام شده است.

صداوسیما با توجه به همزمانی جنگ با عید نوروز برنامه‌ها و سریال‌هایی را تدارک دید که با توجه به ایام جنگ تحمیلی، محتوای آنها با این روز‌ها منطبق شد و در ساختاری امنیتی جاسوسی با موضوع مقاومت و پرونده‌های واقعی پخش شد.  برای مثال سریال «بیگانگان» قصه‌ای از اسارت، مقاومت و رهایی را در دل گروه‌های تکفیری داعش روایت می‌کند. این سریال در تلوبیون بیش از ٨ میلیون بار دیده شده است که از از اقبال بین مخاطبان حکایت دارد. همچنین رسانه ملی سریال «روشنایی شب» را پخش کرد که درباره پرونده‌های واقعی عملیات پدافندی است. این سریال نیز در تلوبیون بیش از ۶ میلیون بار دیده شده است.

‎در مجموع، تجربه شرایط بحرانی نشان می‌دهد که نقش رسانه ملی در چنین موقعیت‌هایی بسیار مهم و تأثیرگذار است. صداوسیما نیز در این دوره تلاش کرده است با حفظ استمرار پخش، ارائه اطلاعات مورد نیاز جامعه، تولید برنامه‌های همراه با مردم و توجه به ابعاد اجتماعی و روانی مخاطبان، ارتباط رسانه‌ای با جامعه را پایدار نگه دارد و وظیفه اطلاع‌رسانی خود را در سطحی گسترده ادامه دهد.