باشگاه خبرنگاران جوان ، اعظم پورکند - تحلیلگران و دیپلمات‌ها می‌گویند که جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، ائتلاف ۷۶ ساله ناتو را تقریباً از هم پاشیده و تهدید می‌کند آن را در ضعیف‌ترین وضعیت از زمان تأسیسش قرار دهد.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، که از امتناع کشور‌های اروپایی از اعزام نیروی دریایی برای بازگشایی تنگه هرمز به روی کشتیرانی جهانی خشمگین است، اعلام کرده که در حال بررسی خروج از این ائتلاف است. ترامپ در مصاحبه با رویترز پرسید: «اگر جای من بودید، این کار را نمی‌کردید؟» او در سخنرانی شب چهارشنبه از متحدان آمریکا انتقاد کرد، اما از محکوم کردن ناتو خودداری نمود.

به گفته تحلیلگران و دیپلمات‌ها، نتیجه این اظهارات و انتقادات اخیر ترامپ از اروپایی‌ها این است که ائتلاف ایجادشده در دوران جنگ سرد که مدت‌ها به عنوان بافت اساسی امنیت اروپا عمل می‌کرد، در حال از هم پاشیدن است و توافق دفاع متقابل در هسته آن دیگر بدیهی تلقی نمی‌شود. مکس برگمان، مقام پیشین وزارت امور خارجه، گفت: «این بدترین وضعیتی است که ناتو از زمان تأسیسش در آن قرار گرفته است.»

اروپایی‌ها که به ناتو به عنوان سنگری در برابر روسیه تکیه کرده‌اند، اکنون در حال پذیرش این واقعیت هستند. مارک روته، دبیرکل ناتو، تا همین اواخر ایده دفاع اروپا بدون آمریکا را یک «فکر احمقانه» رد می‌کرد. اما اکنون بسیاری از مقامات و دیپلمات‌ها آن را انتظار پیش‌فرض می‌دانند. ژنرال فرانسوا لکوآنت، رئیس پیشین ستاد مشترک ارتش فرانسه، گفت: «ناتو همچنان ضروری است، اما ما باید قادر به تصور ناتو بدون آمریکایی‌ها باشیم. اینکه آیا حتی باید همچنان ناتو نامیده شود، سوال معتبری است.»

اگرچه اتحادیه اروپا در گذشته نیز با چالش‌هایی از جمله در دوره اول ریاست‌جمهوری ترامپ مواجه بوده است، اما مقامات اروپایی اکنون کمتر از گذشته به این باور رسیده‌اند که ترامپ قابل کنترل است. ترامپ و مقاماتش از آنچه به عنوان عدم تمایل ناتو برای کمک به آمریکا در زمان نیاز می‌بینند، ابراز ناامیدی کرده‌اند. مقامات اروپایی نیز در پاسخ می‌گویند که درخواست‌های مشخصی برای دارایی‌های مورد نیاز برای مأموریت بازگشایی تنگه دریافت نکرده‌اند.

جیمی شیا، مقام پیشین ناتو، گفت: «این وضعیت وحشتناکی برای ناتو است. این ضربه‌ای به متحدانی است که از زمان بازگشت ترامپ به کاخ سفید، سخت تلاش کرده‌اند نشان دهند مایل و قادر به پذیرش مسئولیت بیشتر هستند.»

اظهارات اخیر ترامپ به دنبال نشانه‌های دیگری از اتحادی که به طور فزاینده‌ای ناپایدار است، از جمله تهدید‌های افزایش‌یافته برای تصرف گرینلند از دانمارک و اقداماتی که اروپایی‌ها آن را تطابق با روسیه می‌دانند، صورت می‌گیرد. در نشست وزرای خارجه گروه هفت در نزدیکی پاریس، مارکو روبیو و کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، تبادل نظر تندی داشتند.

از نظر قانونی، ترامپ ممکن است اختیار خروج از ناتو را نداشته باشد. اما تحلیلگران می‌گویند که به عنوان فرمانده کل قوا، او می‌تواند تصمیم بگیرد که آیا ارتش آمریکا از اعضای ناتو دفاع خواهد کرد یا خیر. خودداری از این کار می‌تواند بدون خروج رسمی، ائتلاف را به خطر بیندازد.

با این حال، همه این بحران را وجودی نمی‌بینند. یک دیپلمات فرانسوی لفاظی‌های رئیس‌جمهور را یک عصبانیت زودگذر توصیف کرد. روته، دبیرکل ناتو، هفته آینده برای تلاش برای تغییر دیدگاه ترامپ به واشنگتن سفر خواهد کرد.

حتی اگر ترامپ و اروپایی‌ها راهی برای همکاری در ناتو پیدا کنند، دیپلمات‌ها، تحلیلگران و مقامات می‌گویند که اتحاد فراآتلانتیکی که از زمان جنگ جهانی دوم محور نظم جهانی بوده است، ممکن است هرگز مثل قبل نباشد. جولیان اسمیت، سفیر آمریکا در ناتو در دولت جو بایدن، گفت: «فکر می‌کنم ما در حال ورق زدن ۸۰ سال همکاری هستیم. فکر نمی‌کنم به معنای پایان روابط فراآتلانتیکی باشد، اما ما در آستانه چیزی هستیم که ظاهر و احساس متفاوتی خواهد داشت.»

منبع: رویترز