باشگاه خبرنگاران جوان؛ سمانه هرمزی - بهدانی رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی و جانشین دبیر ستاد سرشماری عمومی نفوس و مسکن خراسان جنوبی با حضور در برنامه پرسمان صدا و سیمای استان گفت: در حال حاضر کشور در مرحله سرشماری آزمایشی عمومی نفوس و مسکن قرار دارد که شعار محوری این دوره با هدف دقت آماری، «سرشماری ثبتی، آمار دقیق و ایران قوی» تعیین شده است؛ این رویداد ملی نهمین دوره از سرشماری‌های عمومی نفوس و مسکن در تاریخ کشور محسوب می‌شود.

او افزود: نکته حائز اهمیت این است که این دوره، اولین باری است که سرشماری عمومی نفوس و مسکن به صورت ثبتی مبنا اجرا می‌شود؛ این رویکرد نوین متکی بر استفاده از داده‌ها و پایگاه‌های اطلاعاتی موجود در دستگاه‌های اجرایی کشور است که مرحله آزمایشی آن در دست اجرا است.

بهدانی بیان‌کرد: سابقه سرشماری عمومی نفوس مسکن به سال ۱۳۳۵ بازمی‌گردد که اولین دوره آن در کشور اجرا شد؛ پس از آن، این سرشماری‌ها به صورت معمول هر ده سال یک بار برگزار شده‌اند، با یک استثنای مهم در سال ۱۳۹۰ که بنا به دستور رئیس جمهور وقت، سرشماری به صورت پنج ساله اجرا شد؛ پس از آن، رویه ده ساله مجدداً برقرار شد؛ آخرین سرشماری کامل پیش از این دوره، مربوط به سال ۱۳۹۵ بوده است؛ با توجه به برگزاری دوره آزمایشی فعلی، سرشماری عمومی اصلی که قرار است در سال ۱۴۰۵ انجام شود، عملاً فاصله زمانی ده ساله از سرشماری ۱۳۹۵ را پوشش خواهد داد.

او عنوان کرد: اجرای سرشماری به صورت ثبتی مبنا مستلزم آزمون و استفاده از داده‌های موجود در سامانه‌های دستگاه‌های اجرایی است که اطلاعات شهروندان در آنها ثبت شده است؛ هدف اصلی این رویکرد، دستیابی به آمار‌های دقیق‌تر و بهتر از گذشته است که این امر در ستاد سرشماری کشور، انقلابی در حوزه آمار تلقی شده است.

بهدانی تصریح کرد: روش ثبتی مبنا مزایای متعددی دارد که از جمله آنها می‌توان به همسویی با سیاست‌های اقتصاد مقاومتی و کاهش هزینه‌های دولتی اشاره کرد؛ چرا که در سرشماری سال ۱۳۹۵ روش سرشماری میدانی (مراجعه مأمور آمارگیر خانه به خانه) اعمال می‌شد؛ این روش جدید، با کاهش نیاز به مراجعه حضوری، سبب صرفه‌جویی در هزینه‌ها و افزایش سرعت انجام کار خواهد شد.

رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی و جانشین دبیر ستاد سرشماری عمومی نفوس و مسکن خراسان جنوبی اظهار کرد: یکی دیگر از محاسن این رویکرد، کاهش زحمت و زمانی است که مردم برای پاسخگویی متحمل می‌شدند، به ویژه برای برخی افراد مسن و ... که اختصاص ۷ تا ۱۰ دقیقه برای پاسخگویی دشوار بود؛ همچنین، این روش امکان به‌روزرسانی بسیار سریع‌تر آمار‌های جمعیتی را در مقایسه با روش‌های سنتی فراهم می‌سازد.

او گفت: استفاده از ظرفیت دولت الکترونیک و پایگاه‌های داده‌ای، اجرای سرشماری را پررنگ‌تر می‌سازد و مهم‌تر از آن، مدت زمان رسیدن به نتایج نهایی را به شکل چشمگیری کاهش می‌دهد؛ زیرا فرآیند جمع‌آوری، بازبینی و انتشار عمومی داده‌ها کوتاه‌تر خواهد شد. در عین حال، معایب روش میدانی مانند زمان‌بر بودن و عدم همکاری احتمالی خانوار‌ها نیز حذف می‌شود.

بهدانی افزود: در مرحله آزمایشی جاری، حدود ۳۵ تا ۴۰ نفر به صورت مستقیم در سطح استان درگیر فرآیند خواهند بود تا ایرادات رفع شده و جمع‌بندی نهایی برای تصمیم‌گیری در خصوص اجرای کامل ثبتی مبنا در سال ۱۴۰۵ شکل گیرد؛ این آزمون در ۷۰ نقطه کشور، از جمله دو نقطه مشخص در خراسان جنوبی (مهرشهر بیرجند به عنوان نقطه شهری و یکی از دهستان‌های شهرستان سربیشه به عنوان نقطه روستایی) آغاز شده و تا سوم بهمن ماه ادامه خواهد داشت.

رئیس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی و جانشین دبیر ستاد سرشماری عمومی نفوس و مسکن خراسان جنوبی بیان کرد: استاندار به عنوان رئیس ستاد سرشماری، بر همکاری مردم با مأمورین تأکید کرده است؛ چرا که در این مرحله آزمایشی، مراجعه میدانی و خانه به خانه صورت می‌گیرد و اطلاعات با استفاده از تبلت (حذف فرم‌های کاغذی) جمع‌آوری شده و همزمان به تهران ارسال می‌شود. در صورت غیبت خانوار، کارتی حاوی شماره تماس ستاد استان برای پیگیری تلفنی درج خواهد شد و تأکید می‌شود کلیه اطلاعات جمع‌آوری شده (شامل ۵۰ قلم اطلاعاتی) محرمانه بوده و به هیچ عنوان مبنای تصمیم‌گیری‌های مالیاتی نخواهد بود.